Laplanche, Lacan'ın öğrencisi olup onun teorisinden uzaklaşmış bir psikanalist. Ne var ki, ikisinin de meselesi psikanalizde "Freud'a dönüş"... İkisinin de sloganı haline gelmiş bu "dönüş" esasında Freud sonrası Freudyen teori temelli yaklaşım geliştiren iki önemli akımın (ego psikolojisi ve nesne ilişkileri kuramı) da Freud'un dürtü ve bilinçdışı temelli yaklaşımından uzaklaşmaları. Dolayısıyla, Laplanche da tıpkı Lacan gibi Freudyen teorinin temel odağı olan bilinçdışı ve güdü üzerinden insan psişesine dair teori geliştirir.
Laplanche, teorisini oluştururken Freneczi'den aldığı özneler-arasılık yaklaşımını kendi psikanalitik kuramına entegre eder. Ona göre, içgüdülerin de, dürtülerin de temsil ile bağlanmasıyla insan psişesine katılım vardır. Psikanalizde temel kavramların çoğunun işlevi bir temsile sahip olmasıyla başlar. Bu temsil içinse bir ötekine gereklilik vardır. Zira, temsil insan psişesinde fenomeni insana bağlayandır ve bu bağlama insanın öznelerle ilişki inşasındayken oluşur. Bir bebek, annenin memesinden besin almanın ötesinde cinsel bir haz duyduğunda cinsellik ilk bağlayıcı temellerini psişede elde eder. Yani, bir başkasıyla girdiği ilişki cinselliğin temsilini ona verir.
Temsilsizlik durumlarında ilgilenilen fenomenler (özellikle de cinsellik) elbette yine de insanın içselliğinde vardır. Ancak, bunlar bir temsille psişede bağlanmadığı için özne sürekli içindeki fenomene karşı çözmeye gider. Laplanche'a göre bu "çözme", ölüm dürtüsü ile ilgilidir. Yani, ölüm güdüsü esasında psişeye bağlanmayanın çözülme çabasıdır. Ölüm dürtüsü sadece çözülme yapan, müdahale edilemez bir dürtü değildir. Nitekim, libido onu bağlayacak ve her şeyi çözmesine engel olacaktır (erken yaşamdan itibaren): Libidonun ölüm dürtüsünü bağlaması ile birlikte insan varlığında ilkin mazoşizm ortaya çıkar. Libido, ölüm dürtüsü denilen bu dağıtıcı gücü insan varoluşun kendisine bağlayarak kendi yıkımına hazır bir varlık haline de getirir onu. Sadizm ise içe yönelen bu dürtüyü dışarı çekerek bir nesneye yöneltecektir.
Laplanche'ın teorileri psikanalizde oldukça güçlü ve yalnızca klinikte değil, felsefe ve sosyolojide de üzerine düşünülmesi gerek.
·
98 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.