"SAKLI ZAMAN BAHÇELERİ"
“Ben bir kenar mahallede büyümüş asırlık çınar ağacının gölgesi, o boğaz kenarında yetişmiş eflatun erguvan dalı... Vuslat bize mümkün değildi ki...”
Bir çınar ağacının gövdesine açılan her yarık, aslında bir dilek kutusudur. Yüzyıllık ağaçlar kaç dilek saklamıştır? Kaç sevda, kaç özlem, kaç "keşke" o gövdede birleşmiştir? İnsanoğlu hep bir yerlere saklamıştır en derin arzularını. Taşlara, ağaçlara, mektuplara… Belki de dileklerin gücü, onları saklama biçimimizde gizlidir. Saklamadıklarımız da bir yerlerde saklanır mı? Belki de en çok saklamadıklarımız, en çok ortada bıraktıklarımız, en çok söyleyip unuttuklarımız birikir zamanın bahçelerinde.
Ve aşk… Herkesin bir çekmeceye koyup unuttuğu, sonra pandemi günlerinde yeniden hatırladığı o eski duygu. Bir video konferans ekranında başlayan, maske ardında büyüyen, mesafelerin kısıtladığı ama asla engelleyemediği bir filiz. Aşk sahiden bir tek çoraplar çekmecesi midir? Yoksa en çok zor zamanlarda, en çok beklenmedik anlarda mı boy verir? Ayrılığın adabından mıdır susmak, yoksa suskunluk bazen en gürültülü çığlık mıdır?
Eser, ilk bakışta birbirine hiç benzemeyen üç ayrı zaman diliminde geçiyor. İlki, yanan bir kütüphanenin külleri arasında bir şeyler arayan bir bilge. İkincisi, asırlık bir çınarın gövdesine dilekler kazıyan bir genç kız... Üçüncüsü ise pandemi günlerinde evine kapanmış, ekranlardan birine tutunan yalnız bir ruh.Yazar, bu üç hayatı öyle bir örüyor ki, aslında aynı ipliğin farklı renkleri olduklarını fark ediyoruz. Zaman kavramı yavaş yavaş eriyor, geçmişle bugün arasındaki duvarlar inceliyor. Ve bir yerden sonra şu soru yerleşiyor zihnimize: Gerçekten ayrı mıyız geçmiştekilerden, yoksa onlar hâlâ içimizde bir yerde mi yaşıyor?
Üç Zaman, Bir Nefes
MS 391, İskenderiye...
Bilginin küle dönüştüğü o büyük kırılma. Tarihin en acılı anlarından biri: İskenderiye Kütüphanesi yanarken, yüzyılların birikimi kül oluyor. Ama Kızılay'ın kaleminde bu yangın sadece bir yıkım değil; aynı zamanda bir dönüşüm. Küllerin arasında kalan bir bilginin, bir el yazmasının, bir cümlenin peşine düşüyoruz. Ve soruyoruz: Gerçekten kayboldu mu o bilgiler? Yoksa bir yerlerde, bir başka zamanda, bir başka ruhta mı yeniden filizleniyorlar?
Kitabın bu bölümünde öyle anlar var ki, insanın içini acıtıyor. Yüzyılların emeğinin bir anda yok oluşu... Ama aynı zamanda, o yok oluşun içinden doğan umut... Kızılay'ın dili burada hem tarihsel bir belgeselin keskinliğinde, hem de bir şiirin inceliğinde.
1550'ler, İstanbul...
Bir çınar ağacı düşünün. Yüzyıllara meydan okuyan, nice devirler görmüş, nice savaşlar, nice depremler, nice aşklar... Ve o çınarın gövdesinde bir kovuk. İnsanlar o kovuğa dilekler bırakıyor. Küçük kâğıt parçalarına yazılmış umutlar, hayaller, kavuşma arzuları, af dilemeler, şükürler...
Bu bölüm ayrıca zarif. Çünkü çınar meselesi, hem bir umut sembolü hem de vicdanı yoklayan bir sınav gibi. Dileklerin yükünü taşıyan bir ağaç... Ama aynı zamanda o dilekleri okuyan, onların gerçekleşmesine tanıklık eden, bazen de gerçekleşmesine vesile olan insanlar...
Kızılay, bu bölümde insanın en mahrem duygularını, en derin arzularını anlatırken bile gösterişten uzak, sade ve içten bir dil kullanıyor. Sanki o çınarın gölgesinde oturmuş, size bir dost sohbeti ediyor gibi.
2021, Pandemi Günleri...
Ve geldik en tanıdık zamana. Maskeler, mesafeler, hijyen jelleri, video konferans uygulamaları, sokağa çıkma yasakları... Hepimizin hafızasında taze o günler. Ama Kızılay, bu bildik manzaraya bambaşka bir açıdan bakıyor: Aynı şehirde yaşayıp da birbirine uzak düşen iki ruh... Bir ekranın iki tarafında yavaş yavaş birbirine yaklaşan iki yalnızlık. Pandemi bölümü aşırı gerçek. Yazar, dramatize etmeden, gündelik ayrıntılarla o sıkışmışlığı yeniden hissettiriyor. Sürekli elimizi yıkadığımız, mesafeyi öğrendiğimiz, sarılmayı özlediğimiz o günler... Ve tüm bunların içinde filizlenen bir aşk. Belki de en zor zamanda, en çok ihtiyaç duyduğumuz şey.
Aslında kimse bir başkasını beklemez. Beklemek, bir efsanedir. İnsanlar aynı nehrin kıyısında, farklı yüzyıllarda suya dokunur. Birinin parmağında ıslanan damla, diğerinin avucunda buharlaşır. Biz buna kader deriz. Kütüphane yanar ama içindeki toz havaya karışır. O tozu ciğerine çeken biri, yanmış bir cümlenin nefesini taşır. Çınarın gövdesindeki dilekler ağaca sızar, meyvesine, yaprağına. Bir çınar gölgesinde oturan iki yabancı, aynı yaprağın düşüşünü izler. Biri bilmez, öteki unutur.
Pandemi... Belki de tarihin en cesur zamanı. Çünkü o günlerde herkes saklanmanın değil, saklamanın ne demek olduğunu anladı. Maskenin ardındaki gözler, yüzyıllar öncesinin aynasıydı.
Kitabın son sayfasını çevirdiğinizde, içinizde tuhaf bir huzur buluyorsunuz. Sanki zamanın içinde bir yolculuğa çıkmış, dönüşte biraz değişmişsiniz gibi. Belki de değişen siz değilsiniz, sadece zamanı algılama biçiminiz...
"Günün birinde hepsini öğreneceğiz. Hepsini... Zamanın saklı bahçelerinde dinlenmeye gittiğimizde."
Belki de bir kitabın gerçek büyüsü budur: Sadece anlattığı hikâyede değil, kendisinin de bir hikâyeye dönüşmesinde. Okurunun hayatında bir iz bırakmasında. Bir çınarın gövdesine kazınan dilek misali, bir zihinde yer etmesinde.
Dürüstlüğün alçak sesi midir iyi insanlar?
Kitapta, konuşmayan, görünmeyen, duyulmayan iyi insanlar var. Onların sessizliği, aslında bir dil. Belki de en anlamlı dil. Bir iyiliğin, bir fedakârlığın, bir duruşun duyulmaya ihtiyacı var mı? Yoksa en büyük erdem, sessizce var olabilmek mi?
Bu soruların peşinde giderken, kendi hayatımızdaki "sessiz iyi insanları" düşünmeden edemiyoruz. Belki bir büyükannemiz, belki bir öğretmenimiz, belki de hiç tanımadığımız bir yabancı... Onların sustuklarını duyan var mı? Bu roman, o sessizlikleri duymak için bir çağrı âdeta.
"Bir şey gerçekten kaybolmuyor; sadece yer değiştiriyor."
Bu cümleyle bitirdim kitabı. Son sayfayı kapattıktan sonra uzun süre elimde tuttum, sanki içindeki zaman bahçelerine biraz daha sızabilirmişim gibi. Sonra düşündüm: Gerçekten öyle mi? Kaybettiklerimiz, unuttuklarımız, yok olup gittiğini sandıklarımız... Acaba bir yerlerde, bambaşka bir biçimde yaşamaya devam ediyorlar mı?
Ve belki bir gün, zamanın saklı bahçelerinde, hepsiyle yeniden buluşacağız.
Kitapla Kalın.
·
86 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.