Hayır yapmayacağım. Kürk Mantolu Madonna’nın ne kadar sarsıcı ve bir avuç hüznü alıp masanıza bırakan bir roman olduğundan bahsedebilirim. Ama yapmayacağım. Bunu uzun uzun anlatmayacağım. Sadece neden bu kadar ilgi gördüğüne dair söylenebilecek olan; Maria ve Raif arasındaki ilişki formu, okurların geleneksel anlamda aşina olduğu aşk hikayelerinin modern uzantısı olarak yorumlanabileceği için, farkında olmadan bir yönelim sağlıyor.
Sevginin kutsanma şekli bugünlerde “tuhaf” olmakla birlikte, romanın, sevme biçimlerine dair sundukları ve yazıldığı dönemin anlatım biçimlerine nazaran cinsellik içermeyen bir yanının olması hem muhafazakar hem de sol görüşten insanların ilgisini çekti. Bu yanıyla bir aşk hikayesinin, “insani” olanın toplumu bir araya getirebildiği gerçeği de ortaya çıkıyor.
Sabahattin Ali ile ilgili bu yazıyı kaleme alırken önceliğim daha önce yapılan incelemelere bakmak oldu. Son zamanlarda popüler hale gelen Kürk Mantolu Madonna’yı seçmemin sebebi ise çok fazla “tüketilmesi” nitelikli okuma sorununu ortaya çıkarsa da bunu baskılara ve iftiralara dayanamayıp, ülkeden kaçmaya çalışırken öldürülmesi-katledilmesinden ötürü ona olan “özür borcu” olarak değerlendirmek mümkün. Bununla birlikte kodları belirli ve okudukça içindeki yeni katmanları dahil olmak üzere belirli bir temel üzerine kurulu olan metinler, edebiyatın yaşayan bir organizma olduğunu yeniden gösteriyor.
Yazarı ele alırken öykülerine ve Kuyucaklı Yusuf’a değinmeden olmaz. Öyküde yakaladığı yolun tarihsel olarak arka arkaya sıralanması halinde edebiyattaki çizgisini nasıl şekillendirdiğini görmek mümkün. Öykünün biçim olarak anlatabileceklerini öykü içerisindeki açtığı alanlarla ve yine katmanlar arasındaki geçişle yakalamak mümkün. Bu yönden, ilerleyen zamanlarda, başka yazarlar bu metinleri kırarak ve belirli referanslara bağlı kalarak kendi üsluplarınca yeniden değerlendireceklerdir diye düşünüyorum.
Kuyucaklı Yusuf’a gelince; kitabı her okuduğunuzda aslında planlandığı gibi bir üçlemenin ilk kitabı olduğuna dair emareler bulunuyor. Sabahattin Ali konusu her açıldığında henüz en iyi romanını yazamadan öldürüldüğü gerçeği bir kez daha yüzümüze çarpıyor.
Buradan yola çıkarak, Sabahattin Ali’yi değerlendirirken, yazarın hayatına bütünlüklü olarak bakmakta fayda olduğunu düşünüyorum. O sadece aşk’ı anlatan bir yazar-şair değil. Mezarının yeri hala bulunamayan, savunduğu ilerici değerler uğruna; zulme, iftiraya, mahpusluğa, sürgüne ve sonunda öldürülmesine varan yaşamını göz önünde bulundurmadan okumak ona yapılan en büyük haksızlıktır. O bizim için öldü. Marko Paşa dergisini çıkartmış, Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz’la hapislerde yatmış, aydınlık bir dünya için uğraşmış bir insan. İndirgemeye çalıştığımız nokta ürkütücü bir seviyeye geliyor. O, daha iyi bir dünyada yaşama umuduyla emek verdi ve isteğinin karşılığını öldürülerek aldı. Lütfen bunu unutmayalım. Nihal Atsız ve Yeni Anadolu gazetesinin sahibi Cemal Kutay tarafından Atatürk’e hakaret ettiği gerekçesiyle kurulan komplo üzerine hedef gösterildiğini unutmayalım. Bu bir avuç yobazın “ Cumhuriyet 1950’den sonra kuruldu” diyen dalkavukların Sabahattin Ali’ye yaptıklarını unutmayalım. Kendileri “Türkçülük” adı altında propaganda yaptıkları metinleri dahi Arapça kelimeleri kullanarak hazırlarken Sabahattin Ali’nin Dil Devrimi’ne yaptığı katkıları unutmayalım. Yazarın kanı onların ellerinde bunu unutmayalım.
Bitirirken son birkaç şey daha eklemek istiyorum, yazıda geçen ara başlıkların her biriyle ilgili uzun uzadıya yorumlarda bulunmak mümkün. Elimdeki taslaklarla birlikte, en yakın zamanda bunların hepsini ayrı incelemeler açarak dilim döndüğünce anlatmaya çalışacağım. Her zaman söylemişimdir inceleme yazısı yazmak, bir konu hakkında analizlerde bulunmak ciddi bir emek ister. Bu yazıyı genel başlıklar altında toplamamın sebebi olgunlaşmasını bekledikçe düzenlemeyi düşündüğüm yazılardır. O zamana kadar başka birisi bu başlıklardan birini açarak üzerine yazı kaleme alırsa çok mutlu olurum. Ve son olarak heyecanla beklediğim bir haberi sizinle de paylaşayım, belki duymuşsunuzdur, Ali’nin çevirdiği ve şu ana kadar henüz yayımlanmamış politik metinleri bulunuyor. Kurmaca yazarının kuramsal metinler çevirmiş olmasının uyandırdığı merak bir yana bunu yapan kişinin Sabahattin Ali olması ayrıca heyecanlandırıyor. Yakın bir zamanda derlenip toparlanacak bu metinler.
Sevgiler,
··
97 Gösterim
5 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Kapsamlı ve muazzam bi analiz 👌👏
Hatta hayatını okuduğum naif insan *SabahattinAli'yi *hakkını veremeden geçiştirmişliğimden kendime içten içe teessüf ettim.
Ara başlık incelemelerinizi de bekliyor olacağız👋
Tacdin
Gönderi Sahibi
Teşekkür ederim. Elimden geldiği kadar özen göstermeye çalıştım. Diğer ara başlıklar dışında bir de Sabahattin Ali'nin çok göz önünde bulundurulmayan ama yazdıklarıyla birebir ilişkili olan bir yönü var onu da anlatacağım.
Kritik-eleştiri yada yorumlama denildiğinde akla gelen “güzel” “kötü” den öteye gidemediğinden kitap analizlerinde de bundan fazlası görülemiyor ne yazık ki. Yazmak bir yetenek işidir ona bir şey diyemem fakat eğer çok başka bir kitapsa elinde duran ve sen bu kitabı okuduysan üzerine bir şeyler de yazmak niyetindeysen sağlam cümleler kurmayı ona borçlusun diye düşünüyorum. Yazamıyorsan da söyleyebilmelisin. Eleştiremediğimiz için gelişemiyoruz dediğiniz doğru, anlaşılamayan bu.
Tacdin
Gönderi Sahibi
Ben de bu yüzden sevdiğim yazarlara bu borcu, elimden geldiğince, ödemek niyetindeyim.
Bu derdini anlatmaktan öte olmuş hani derdini anlatacak kadar dil bilmek gibi bir şey değil oldukça keskin bir bakış açısı.
Tacdin
Gönderi Sahibi
Beğenmiş olmanız mutlu etti, teşekkür ederim. Keşke çok daha fazla vaktim olsaydı da bütün detaylarıyla anlatabilseydim. Yazıda da belirttiğim üzere ilk fırsatta ara başlıkların her biri için ayrı ayrı incelemeler yazacağım.
İlk kez analizlere bu kadar kıymet veren bir okurla karşılaştım. Şimdiden onlar için de teşekkürler..
Tacdin
Gönderi Sahibi
Şimdiden rica ederim. Yaptığımız her işin sorular sordurması veya üretime katkısı olması taraftarıyım o yüzden inceleme-analiz benim için ayrı bir değer taşıyor. Sadece bu site için değil genel olarak kritik kültürü, ne yazık ki, ülkemizde istenilen düzeyde değil. Oysa yeni anlamlar ve okumalara bağlı olarak yeni üretimlerin yolu buradan geçiyor aksi halde tekrara düşmekten öteye gidilmiyor.