Ne hayata tümüyle yabancı ne de ona zıt mana taşıyan bir ideal değildir.
İslam ilerlemeye uygun mudur?
İslam'ın gelişme ile uyumlu olmadığı yolundaki bu genel önermenin yanlış olduğu geçmişte yeterince ispat edilmiştir.
Osmanlı imparatorluğunun başlangıcındaki göçebe müesseseleri ve modern batılılaşma tecrübeleri, şüphe götürmeyecek biçimde İslam tarafından etkilenmiş ve bu modern tecrübeler yine İslam tarafından -bir ihtimal geciktirilmiş olsa dahi- baskı altına alınmamışlardır.