- Umut ile Hüsran Arasında - Aşkın Diyalektiği·264 syf.·Edebiyat
9/10
2026 34. kitabı
“Bir nevi kimya ki âlimi yoktur;
Tecrübe ettikçe biriken cahilliktir aşk.”
----------------------------------------
Modern zamanın içi en fazla boşaltılan, ucuz heveslerle servis edilmiş, çokça istismar edilip hırpalanmış kavramıdır aşk.. Yüzyıllardır tarif edilemez oluşuyla, hakkında en fazla tartışılan hayatın en karmaşık sırrı.. Hal böyleyken 
Rasim Özdenören, aşk kavramını sadece iki kişi arasındaki duygusal yakınlık olarak değil, varoluşsal ve ontolojik bir açıdan ve oldukça geniş bir perspektiften ele alıyor.
Yaradılış hikayesine uzanan, evrenin özünü oluşturan bu kavramı, insanın evrenle özdeşleştiği düşünceden yola çıkarak onun bir nevi mayasını oluşturduğu fikrine gidiyor. Özünde, derinliklerinde manasını unutmuş olan insan, dünyaya ayak bastığı ilk andan itibaren yitirdiklerini hatırlayarak, “öğrendikleriyle yeni karşılaştığı olayları kıyaslayabiliyor; bildiklerinden bilmediklerini çıkarabiliyor.” (s.17) Böylece her defasında kendini aşması gerektiğinin bilincine varıyor. Kendini aşma yolunda ilerlerken ulaşacağı nokta yaşadığı aşk nispetinde şekilleniyor. Bu giriş niteliğindeki kısımlarda oldukça kapalı, metaforik anlatım mevcut; fakat böylesine karmaşık ve sır dolu bir kavramın dünyasına girme açısından okuru hazırlayan da bir etki oluşturuyor.
Çok geniş bir açıdan ele aldığından tek tek bahsetmem imkansız. Fakat genel olarak bahsetmek gerekirse yazar beşerden başlayan ilahi boyuta uzanan bir düzlemde aşkı karşılaştırarak, daha ziyade bu ikisi arasında köprü kurarak insanın aşkı tecrübe etmesiyle kendi manası ve yaşamla tanışması arasında bir bağlantı kuruyor. İlahi boyut dini açıdan ziyade ruhsal derinliğe götüren felsefi bir açıdan sunuluyor.
Aşkın beşerde yaşanması, kişinin özüyle temasını sağladığından, özünde de insanın en nihayetinde aşkı yaratana ulaşılacağından, bu düzlemde anlatılanlar arasında bir noktada beşere aşık olmamış birine eleştirisi dikkat çekiyor. Kişinin hayatında var olan ve nerdeyse putlaştırdığı maddi manevi sevgiler de ilahi muhabbet noktasında engel oluşturuyor. Bunları aşabilmek için en büyük sınavı karşı cinse duyduğu aşk olduğundan bunu hiç yaşamamış birinin durumunu şöyle değerlendiriyor:
“ben hiç aşık olmadım diyerek, üstelik âşık olmanın anlamını kavramadan insan-insan aşkını reddedenlerin, temelde, en dibinde Allah aşkıyla meşbu olduklarını söylemesine itibar etmemek gerekiyor.” (s.87)
Ben ile sen bir ve bütün olduğundan, ötekinin benini kabul etmekle kendi benini kabul etmek aynı düzleme yerleştiğinden, aşkı ve beşere aşkı inkar, hakikat boyutunda kendi varlığını da inkara götürüyor.
Genel olarak yazar aşık olan bir kişi, bunu nasıl anlar, nasıl davranır, ne hisseder, ne yapar bunları tek tek diğer kavramlarla açıklıyor. Aşık ve maşuk arasındaki ilişki, kaygılar, yitirme korkusu, meziyete dönüşen kusurlar, sınırı, biricikleştirilmesi gibi çok sayıda aşkın olabilecek her “hal”ini sorgulamalar ve getirdiği açıklamalarla aktarıyor. Yoğun felsefi sorgulamalar okura da kapı aralıyor. Birçok aşk kıstası örneğine yer vermesi, farklı eserlere atıflarla oldukça zengin bir içerik oluşturuyor.
Aşkın ulaşılamaz olması, aynı zamanda sürekli bir çabanın hüküm sürdüğü için aşığın bitmeyen bir umut ve hüsran arasında gidip gelmesi, bu ikisi arasında doğal bir diyalektik oluşturuyor:
“Âşık, sevgiliyi dönüştürme yerine kendini dönüştürmüş olmayı sonuçlayan bir eylemle karşı karşıya bulunuyor. Bu durum, onu, bir yerde hüsrana uğratıyor olsa bile, bir yandan da umudunun asla kırılmamasına yol açıyor. Eyleminin fetih olduğunu düşünerek umudunu muhafaza ederken, teslimiyet hâline bakarak da hüsranını besliyor. Böylece bu iki duygu arasında salınıp duruyor, birinden ötekine durmadan gidip geliyor. Burada aşkın diyalektik özelliği oldukça belirgin görünüyor.” (s. 157)
Aşk, baştaki alıntıda olduğu gibi anlattıkça daha fazla cahil kaldığımız, anlatmaya çalıştıkça önüne perde çekilen, bu yüzden de sadece “hal” üzre olduğumuzda anlaşılan bir kavram. Buna rağmen, kitap boyunca böylesine açıklaması zor ve karmaşık olan kavramı yazar soyut olmaktan ciddi şekilde çıkararak zihinde anlaşılır kılacak hale getiriyor. Aşkı doğru anlamak, bir de üzerine tecrübe edenler için manası, sırlarla dolu bu kavramın insanı pişirmesi, ulaştıracağı mevkiler çok kıymetli görünüyor.
Bu çağın bize getirdikleri olduğu kadar bizden götürdüklerinin oldukça fazla olduğunu düşünüyorum. Böyle zamanlarda ruhumuzu anlaşılır kılan kavramları bir bir özüyle birlikte yitirirken, itibarını teslim edercesine bir çabayla lügatımıza yeniden kazandırmaya çalışmak eseri kıymetli kılıyor. Yazarın iddiasız kaleminden öyküler okumayı sevsem de, deneme türünde oldukça iddialı olduğunu düşünüyorum. İlgisini çekenlere istifadesiyle gelmesini dilerim..
Herkese iyi okumalar..
Rasim Özdenören, aşk kavramını sadece iki kişi arasındaki duygusal yakınlık olarak değil, varoluşsal ve ontolojik bir açıdan ve oldukça geniş bir perspektiften ele alıyor.
Yaradılış hikayesine uzanan, evrenin özünü oluşturan bu kavramı, insanın evrenle özdeşleştiği düşünceden yola çıkarak onun bir nevi mayasını oluşturduğu fikrine gidiyor. Özünde, derinliklerinde manasını unutmuş olan insan, dünyaya ayak bastığı ilk andan itibaren yitirdiklerini hatırlayarak, “öğrendikleriyle yeni karşılaştığı olayları kıyaslayabiliyor; bildiklerinden bilmediklerini çıkarabiliyor.” (s.17) Böylece her defasında kendini aşması gerektiğinin bilincine varıyor. Kendini aşma yolunda ilerlerken ulaşacağı nokta yaşadığı aşk nispetinde şekilleniyor. Bu giriş niteliğindeki kısımlarda oldukça kapalı, metaforik anlatım mevcut; fakat böylesine karmaşık ve sır dolu bir kavramın dünyasına girme açısından okuru hazırlayan da bir etki oluşturuyor.
Çok geniş bir açıdan ele aldığından tek tek bahsetmem imkansız. Fakat genel olarak bahsetmek gerekirse yazar beşerden başlayan ilahi boyuta uzanan bir düzlemde aşkı karşılaştırarak, daha ziyade bu ikisi arasında köprü kurarak insanın aşkı tecrübe etmesiyle kendi manası ve yaşamla tanışması arasında bir bağlantı kuruyor. İlahi boyut dini açıdan ziyade ruhsal derinliğe götüren felsefi bir açıdan sunuluyor.
Aşkın beşerde yaşanması, kişinin özüyle temasını sağladığından, özünde de insanın en nihayetinde aşkı yaratana ulaşılacağından, bu düzlemde anlatılanlar arasında bir noktada beşere aşık olmamış birine eleştirisi dikkat çekiyor. Kişinin hayatında var olan ve nerdeyse putlaştırdığı maddi manevi sevgiler de ilahi muhabbet noktasında engel oluşturuyor. Bunları aşabilmek için en büyük sınavı karşı cinse duyduğu aşk olduğundan bunu hiç yaşamamış birinin durumunu şöyle değerlendiriyor:
“ben hiç aşık olmadım diyerek, üstelik âşık olmanın anlamını kavramadan insan-insan aşkını reddedenlerin, temelde, en dibinde Allah aşkıyla meşbu olduklarını söylemesine itibar etmemek gerekiyor.” (s.87)
Ben ile sen bir ve bütün olduğundan, ötekinin benini kabul etmekle kendi benini kabul etmek aynı düzleme yerleştiğinden, aşkı ve beşere aşkı inkar, hakikat boyutunda kendi varlığını da inkara götürüyor.
Genel olarak yazar aşık olan bir kişi, bunu nasıl anlar, nasıl davranır, ne hisseder, ne yapar bunları tek tek diğer kavramlarla açıklıyor. Aşık ve maşuk arasındaki ilişki, kaygılar, yitirme korkusu, meziyete dönüşen kusurlar, sınırı, biricikleştirilmesi gibi çok sayıda aşkın olabilecek her “hal”ini sorgulamalar ve getirdiği açıklamalarla aktarıyor. Yoğun felsefi sorgulamalar okura da kapı aralıyor. Birçok aşk kıstası örneğine yer vermesi, farklı eserlere atıflarla oldukça zengin bir içerik oluşturuyor.
Aşkın ulaşılamaz olması, aynı zamanda sürekli bir çabanın hüküm sürdüğü için aşığın bitmeyen bir umut ve hüsran arasında gidip gelmesi, bu ikisi arasında doğal bir diyalektik oluşturuyor:
“Âşık, sevgiliyi dönüştürme yerine kendini dönüştürmüş olmayı sonuçlayan bir eylemle karşı karşıya bulunuyor. Bu durum, onu, bir yerde hüsrana uğratıyor olsa bile, bir yandan da umudunun asla kırılmamasına yol açıyor. Eyleminin fetih olduğunu düşünerek umudunu muhafaza ederken, teslimiyet hâline bakarak da hüsranını besliyor. Böylece bu iki duygu arasında salınıp duruyor, birinden ötekine durmadan gidip geliyor. Burada aşkın diyalektik özelliği oldukça belirgin görünüyor.” (s. 157)
Aşk, baştaki alıntıda olduğu gibi anlattıkça daha fazla cahil kaldığımız, anlatmaya çalıştıkça önüne perde çekilen, bu yüzden de sadece “hal” üzre olduğumuzda anlaşılan bir kavram. Buna rağmen, kitap boyunca böylesine açıklaması zor ve karmaşık olan kavramı yazar soyut olmaktan ciddi şekilde çıkararak zihinde anlaşılır kılacak hale getiriyor. Aşkı doğru anlamak, bir de üzerine tecrübe edenler için manası, sırlarla dolu bu kavramın insanı pişirmesi, ulaştıracağı mevkiler çok kıymetli görünüyor.
Bu çağın bize getirdikleri olduğu kadar bizden götürdüklerinin oldukça fazla olduğunu düşünüyorum. Böyle zamanlarda ruhumuzu anlaşılır kılan kavramları bir bir özüyle birlikte yitirirken, itibarını teslim edercesine bir çabayla lügatımıza yeniden kazandırmaya çalışmak eseri kıymetli kılıyor. Yazarın iddiasız kaleminden öyküler okumayı sevsem de, deneme türünde oldukça iddialı olduğunu düşünüyorum. İlgisini çekenlere istifadesiyle gelmesini dilerim..
Herkese iyi okumalar..··
940 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Bu güzel incelemeni iki kere okudum 🫠💫🥰
Aslında hakiki manasıyla çok derin ve kıymetli bir duygu aşk ve hakiki manasıyla yaşayabilene ne mutlu ♥️. Aşk Rabbimizin kaynağından bir damla olarak bizde bulunuyor ama, bunu da hakkıyla kullanabilmek insan olabilmekle doğru orantılı sanırım ♥️.
Syf 87 'de yazdığın cümle çok dikkat çekici ama bazen travmaların da çok etkisi oluyor aşık olamamakta... Kötü durumlara ve sonuçlara tanık olmuş bir insan bunu içselleştirdiyse, travmalar duyguların önüne geçebiliyor. 😇✨💐
Çok ilgimi çekti, Rasim Özdenören 'nden bu konunun irdelemesini mutlaka okumak isterim. Teşekkür ederim gülümcann tanıştırdığın için. Kaleminin pırıltısı daim olsun, her zaman yaz inşaallah, teşekkür ederim bu güzel incelemen için çiçek kalpli arkadaşım 💙🫂😇✨💐
Rasim Özdenören 'nden bu konunun irdelemesini mutlaka okumak isterim. Teşekkür ederim gülümcann tanıştırdığın için. Kaleminin pırıltısı daim olsun, her zaman yaz inşaallah, teşekkür ederim bu güzel incelemen için çiçek kalpli arkadaşım 💙🫂😇✨💐
Fатма ᵕ̈♡︎ Güzel bir noktaya değindin, kuvvetle muhtemel öyledir elbette, kesinlikle katılıyorum ✨👌🏻 Diğer taraftan böyle bir iddiası olanın, yani Allah'a muhabbeti derin, fakat beşere aşkı inkar edenin Allah'la muhabbeti de incinir diye düşünüyorum.. 🤔 Sonuçta kalpler de Allah'ın elinde ve aşık olmak, sevmek de O'ndan..🤍☺️ Hiç yaşamadım demek başka, inanmıyorum demek başka 🧐 Psikolojik açıdan irdelemek için güzel bir tartışma konusu ☺️🥰
Çok teşekkür ederim gülüm, vaktine bereket olsun, inşaAllah sana da istifadesiyle gelsin.. Güzel okumalar dilerim.. ☺️🙏🏻🌼✨🤗🤍📚📖
Eylül Türk Çok teşekkür ederim kıymetli hocam 🙏🏻🍀✨ Sizin de vaktinize bereket olsun..✨🌼🤍