Nietzsche Ağladığında, bir roman olmaktan çok zihnin karanlık odalarında yapılan bir deney gibi ilerliyor. Friedrich Nietzsche’nin keskin düşünceleriyle Josef Breuer’ın bastırılmış arzuları çarpışırken, arka planda henüz doğmakta olan psikanalizin ve Sigmund Freud’un gölgesi dolaşıyor. Kitap, insanın sandığı kadar “başkası için” yaşamadığını, çoğu duygunun aslında kendine dönük olduğunu sert bir şekilde yüzüne vuruyor: sevdiğimizi sandığımız kişiler değil, onların bizde uyandırdığı duygular; kaçtığımız şeyler değil, kaçamadığımız içsel çatışmalar. Brueer’in Berta’ya yüklediği anlam da tam burada kırılıyor; çünkü o, bir kadından çok zihnin eksik parçasına tutunma çabası, yani yansıtma (projection)nın somutlaşmış hali. Nietzsche’nin umuda yönelik acımasız eleştirisi —“ümit eziyeti uzatır”— ilk bakışta karamsar görünse de aslında insanın gerçekle yüzleşmesini geciktiren yanılsamayı hedef alıyor; çünkü umut bazen iyileştirmez, sadece bekletir. Öte yandan onun savunduğu sınırsız özgürlük fikri de bir noktada kendi çelişkisini doğurur: bağsızlık özgürlük gibi görünürken, aslında köksüzlüğe ve derin bir yalnızlık korkusuna dönüşür. Kitabın en çarpıcı kırılmalarından biri olan hipnoz sahnesi ise bu gerçeği deneyimsel olarak gösterir; gerçekten gitmeden gitmiş gibi hissetmek, insanın kaçış arzusunun ardındaki boşluğu açığa çıkarır. Böylece ortaya şu sert gerçek çıkar: insan hayatını değiştirerek değil, kendini anlayarak dönüşür. Geçmiş sadece yaşanmış bir zaman değil, bugüne taşınan bir yük; gelecek ise henüz gelmemiş olsa da zihinde sürekli kurulan bir kurgudur. Bu ikisinin arasında kalan insan ise çoğu zaman yaşamayı erteler. O yüzden mesele kaçmak değil, neden kaçmak istediğini çözebilmektir. Çünkü insan yüzleşmediği her şeyi, farklı insanlar ve farklı hikâyeler aracılığıyla tekrar tekrar yaşar; ta ki kendi hakikatine bakmayı seçene kadar.
·
15 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.