Dante Alighieri’yi okurken önce şunu akılda tutmak gerekiyor: Bu eser modern bir adalet anlatısı gibi değil, Ortaçağ’ın inanç merkezli dünyasının edebi bir yansıması. O yüzden bazı yargılar bugünün okuruna sert, hatta rahatsız edici gelebilir.
Cehennem bir kayboluşla başlıyor. Dante karanlık bir ormanda yolunu kaybetmiş halde. Ama bu orman sadece bir yer değil. İnsan bazen gerçekten kaybolmaz; sadece neye tutunduğunu bilemez... Dante’nin başlangıcı tam olarak bu hâl.
Sonrasında karşımıza son derece sistemli bir yapı çıkıyor. Dokuz daire, her dairede farklı bir günah ve buna karşılık gelen bir sonuç. Burada dikkat çeken şey şu: ceza rastgele değil. İnsan ne yapmışsa onun içine yerleştiriliyor. Şehvetinin peşinden giden savruluyor, öfkesine teslim olan batıyor, hırsına yenilen kendi yükünü taşıyor. Yani cehennem, dışarıdan gelen bir azap değil; insanın kendi seçimlerinin içine sıkışması gibi.
Dante’nin dünyasında ise mesele sadece davranış değil, inanç da belirleyici. Bu yüzden Sokrates, Platon, Aristoteles gibi isimlerin cehennemde olması bugünün bakışıyla kolay kabul edilecek bir şey değil. Aynı şekilde hz.Muhammed ve hz.Ali gibi figürlerin de bu kurguda yer alması, eserin en tartışmalı yönlerinden biri bana göre..
Bana kalırsa burada Dante’yi anlamakla ona katılmak arasındaki çizgi çok önemli. Çünkü bu metin evrensel bir yargı sunmuyor aslında daha çok kendi inanç sistemini mutlaklaştıran bir dünya kuruyor.
Tüm bu yapı içinde Cehennem, aslında bir korku anlatısı gibi gelmedi bana. Daha çok rahatsız eden bir yüzleşme metni gibi. Okuyucusunu dışarıdan izleyen biri olmaktan çıkarıp, ölçü kavramının içine çekiyor.
Ve kitap kapandığında geriye tek bir soru kalıyor:
Cehennem başkalarının hikâyesi mi, yoksa insanın kendi içine kurduğu bir düzen mi?
Ve belki de asıl ceza, cehennemi okumak değil; orada kendine benzer bir şey bulabilmektir. Keyifle okuyun...
·
95 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.