Gogol, Palto’da sadece Rus bürokrasisinin tozlu koridorlarını değil, insanın "nesne" aracılığıyla kazandığı yapay varoluşun ontolojik kırılganlığını anlatır. Akakiy Akakiyeviç, 14 basamaklı barem sisteminin içinde bir isimden ziyade, bir işlevdir: Evrak kopyalayan bir dişli. Onun hikâyesi, bir giysinin maddi bir ihtiyaçtan çıkıp "kutsal bir müttefike", hatta toplumsal bir zırha dönüşme sürecidir.
Bu trajediyi sinema tarihinin en saf haliyle F.W. Murnau’nun Son Adam (Der Letzte Mann) filminde görürüz. Murnau’nun kapıcısı için o sırmalı üniforma neyse, Akakiy için de yeni paltosu odur. Üniforma sırtındayken bir "hiç" olmaktan kurtulan birey, o dış kabuk elinden alındığında toplumsal bir ölüme mahkûm edilir. Lotte Eisner’ın Alman toplumundaki üniforma kültürü için yaptığı "kraldan öte, Tanrısal bir otorite" tespiti, Gogol’ün Petersburg’unda da yankılanır. Akakiy’in yeni paltosu için yaptığı "manevi beslenme" betimlemesi, nesnenin bir fetişe dönüşerek bireyin tüm benliğini ele geçirişinin kanıtıdır.
Gogol, küçük insanın onurunun aşağılanışını melodramın tuzağına düşmeden, keskin bir mizah ve absürtlükle işler. "Önemli Kişi"nin karşısında Akakiy’in yaşadığı felç hali, sadece bir azar işitme değil, sistemin dişlileri arasında ezilmenin fiziksel bir dışavurumudur. Bu noktada metin, realizmin sınırlarını aşarak fantastik bir intikam anlatısına evrilir; çünkü sistemin yarattığı haksızlık o kadar büyüktür ki, ancak bir hortlak bu adaletsizliği rütbe ayırt etmeksizin dengeleyebilir.
·
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.