"Ulysses" romandan öte, doğrudan doğruya insan zihnini sahneye çıkaran bir deney niteliğinde. James Joyce, alışıldık anlatı kalıplarını bilinçli biçimde parçalayarak okuru güvenli bir hikâye akışından mahrum bırakıyor, sanırım derdi bir olay anlatmak değildi; düşüncenin nasıl işlediğini olduğu gibi göstermek. Bu yüzden romanın merkezinde bir olay örgüsü değil, kesintili, dağınık, anlamsız gibi görünen, ama son derece sahici olan bilinç akışı yer alıyor. Stream of consciousness tekniği bir anlatım yöntemi olmanın ötesine geçip, metnin bizzat kendisine dönüşüyor. Okur karakterleri dışarıdan izlemekle kalmayıp, düşüncelerinin kıvrımlarında yönünü kaybediyor.
Romanın en çarpıcı yönü zihinsel karmaşayı son derece sıradan bir günün içine yerleştirmesidir. 16 Haziran 1904’te geçen hikâye gündelik hayatın küçük ayrıntılarından ibaretmiş gibi, ama bu sıradanlık, Joyce’un elinde epik bir derinliğe dönüşüyor. Odyssey ile kurulan örtük paralellik, modern insanın içsel yolculuğunu antik bir destanla büyütüyor, fakat bu büyütme gösterişli bir anlatıya dönüşmeden, bilinç akışının doğallığı içinde ilerliyor. Böylece roman, hem sıradan hem de devasa bir anlam alanı yaratıyor.
"Ulysses"in en sarsıcı yönlerinden biri de dilin sürekli değişen, sabit olmayan yapısıdır. Joyce, her bölümde dili yeniden kuruyor; bazen kaba ve kopuk, bazen de yoğun ve şiirsel bir anlatım benimsiyor. Bu değişkenlik, zihnin durağan olmadığını, sürekli dönüşen bir yapı olduğunu hatırlatıyor. Okur bu dönüşüme ayak uydurup, metni anlamaya çalışmaktan ziyade ritmine teslim olmak zorunda kalabilir.
Molly Bloom’un kesintisiz monoloğu, bir karakterin iç sesinden çok bastırılmış olanın açığa çıkmasıdır. Noktalama işaretlerinden arındırılmış bu bölüm, kadının tarih boyunca bölünmüş, kesintiye uğratılmış sesine karşı güçlü bir karşılık gibidir. Molly’nin zihni; arzuları, çelişkileri ve gündelik düşünceleriyle birlikte akarken, kadının idealize edilmeden, olduğu gibi var olabileceğini gösteriyor.
Romanın alt metni, açık bir eleştiriden çok daha etkili bir şekilde, patriyarkal yapının kadın üzerindeki baskısını sezdiriyor.
·
369 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Emeğinize sağlık güzel bir inceleme olmuş. Haziran ayında bir grupla okuyacağız kitabı.