"BİLİNÇ VE BİLİNÇDIŞI"
"Bilinçdışı", kısaca, "bilmediğimiz şey" anlamına gelmektedir. "Bunlar bilinçdışında olduğundan, var olduklarını kanıtlamak mümkün bile değildir, zira bilinçdışının esas karakteri bilinmezdir." Bilinçdışı, bu sebepten, "negatif bir hudut terimidir, 'orası karanlık' demek yerine geçer. Gerçekte orada ne gerçekleştiğinin hiçbir bilgisine sahip değiliz. Fakat varsayımımız odur ki, şu anda bilincinde olmadığımız şeyler öyle ya da böyle yine de vardırlar."
Her sabah uyandığımızda “bilincimize” kavuşuruz. Düşünür, karar verir, hisseder ve eylemlerimizin farkında oluruz. Peki ya tüm bu süreçlerin altında olup bitenler? Jung’un dediği gibi, bilinç, zihnin görünen yüzüyse, bilinçdışı onun devasa buz dağının su altında kalan kısmıdır.
Bilinç, kim olduğumuzu sandığımız yerdir. Gündelik benliğimiz, mantığımız, irademiz ve odaklandığımız anlar buraya aittir. Jung’a göre bilinç, görece geç bir evrimsel kazanımdır ve oldukça kırılgandır. Kolayca dağılır, yorulur ve her şeyi kapsamaz. Aslında bilinç, zihnimizin yalnızca küçük bir adacığıdır.
Analitik psikolojinin kurucusu Carl Gustav Jung dendiğinde çoğumuzun aklına karmaşık semboller, arketipler ve derin teoriler gelir. Peki ya tüm bu zengin içerik, üniversite sıralarında öğrencilere anlatıldığı gibi sade ve anlaşılır bir dille karşımıza çıksaydı?
Jung’un ETH Zürih’te verdiği derslerden derlenen “Bilinç ve Bilinçdışı” isimli eser tam olarak bunu yapıyor. Üstelik sadece teoriyle kalmayıp, rüyalar üzerine pratik yorumlamalar ve günlük hayatın içinden his, duygu ve davranış tanımlamalarıyla bütüncül bir bakış sunuyor.
Eser, âdeta bir üniversite dönemine yayılmış 12 ders akışı şeklinde ilerliyor. Her ders, bir öncekinin üzerine inşa edilirken Jung’un kuramının zaman içinde nasıl olgunlaştığını da gözler önüne seriyor.
Jung, bu derste insan psikolojisini anlamanın yolunun onun hissettiği, duygulandığı ve davrandığı anlara bakmaktan geçtiğini vurguluyor. Eserde bu üç kavram titizlikle birbirinden ayrılıyor:
· His (Sensation): Duyu organlarıyla dünyayı algılama biçimimiz. “Ne olduğunu” söyler.
· Duygu (Feeling): Olaylara ve kişilere atfettiğimiz değer. Hoşlanma veya hoşlanmama, kabul veya reddetme duygusu.
· Davranış: Tüm bu iç süreçlerin dışa vurumu.
Jung’a göre çoğu zaman bir kişinin sorununu anlamak için yalnızca söylediklerine değil, nasıl hissettiğine ve bu hislerin hangi davranışlara yol açtığına bakmak gerekir. Bu üçlü çerçeve, hem klinik çalışmada hem de gündelik hayatımızda başkalarını anlamak için son derece pratik bir araç sunuyor.
Bilinçdışı yalnızca unuttukklarımızın ya da bastırdığımız travmaların çöplüğü değildir. Jung, iki katmanlı bir bilinçdışı modeli öneriyor bizlere;
Kişisel Bilinçdışı – Sadece bize ait olan, unutulmuş anılar, bastırılmış duygular, farkına varmadığımız algılar. Rüyalarımız çoğunlukla buradan malzeme alır.
Kolektif Bilinçdışı – İşte Jung’u Jung yapan fikir budur. İnsanlığın ortak hafızası, binlerce yılın birikimi, tüm kültürlerde benzer şekilde ortaya çıkan arketipler (anne, kahraman, gölge, yaşlı bilge gibi evrensel imgeler). Bu katman kişisel değildir, türseldir.
Bilinçdışı kendini belli etmek ister. Bunu yaparken kullandığı dört ana kanal vardır:
· Rüyalar: Kraliyet yoludur. Mantıksız, imgeli, sembolik. Bilinçdışı, uyurken bilincin müdahalesi olmadan konuşur.
· Dil sürçmeleri: “Aslında bunu demek istememiştim” dediğimiz anlar. Oysa bilinçdışı tam olarak onu demiştir.
· Semptomlar: Sebepsiz kaygılar, fobiler, tekrarlayan ilişki sorunları. Bilinçdışı çözülmemiş çatışmaları bu yolla haykırır.
· Projeksiyonlar: Kendimizde görmek istemediğimiz özellikleri başkalarında fark ederiz. “O çok sinirli” deriz – oysa öfkemizi tanımıyoruzdur.
Rüyalarınızı not alın; mantıklı olmak zorunda değiller, sadece orada olmaları yeterlidir.
Kendinizi aniden bastıran duyguların peşine düşün; genellikle bilinçdışı bir tetikleyici vardır.
Sık tekrarladığınız hataları ve “dil sürçmelerini” şaka değil, veri olarak değerlendirin.
Başkalarında tahammül edemediğiniz özellikleri kendinizde arayın.
Bilinç, ev sahibi gibidir; ama bilinçdışı o evin temeli, su tesisatı, elektrik kabloları ve bahçesindeki ağaçlardır. Sağlıklı bir zihin, sadece salonu döşemekle kalmaz, zaman zaman bodruma inmeyi ve bahçeyi sulamayı da bilir. "Bilinçdışına inmesini bilmeyen, onun kölesi olur.”
İtiraf etmeliyim ki, bu kitabı okurken “sadece okuyorum” hissinden çok “ders dinliyorum” hissi baskındı. Her bölüm sonunda küçük bir farkındalık kırılması yaşadım. Rüyalarıma daha önce hiç bakmadığım bir gözle bakmaya başladım. Aile içindeki bazı dinamikleri anlamlandırmakta zorlandığım anlara ışık tuttu.
Ve evet, eğitim almış gibi hissettim.
Belki siz de aynı şeyi yaşarsınız. Belki de Jung’un dersliğine siz de oturmuş, yıllar önce Zürih’te yankılanan o bilge sesi duyar gibi olursunuz.
Hisleri, duyguları, davranışları ve en önemlisi rüyaları anlamaya çalışan herkes, bu 12 derste hem teorik bir rehber hem de pratik bir arkadaş bulacaktır.
Belki de Falzeder’ın dediği gibi: “Hoş geldiniz, Jung’un Analitik Psikolojiye Giriş Dersleri’ne.”
Kitapla Kalın.
·
41 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.