"Eylül" yasak bir aşkın anlatıldığı roman olarak okunuyor, ama insan ruhunun en sessiz kırılmalarını gösteren derin bir iç dünyanın da aynasıdır.
(Yazarı Mehmet Rauf olan eser, genellikle edebiyatımızın “ilk psikolojik romanı” kabul edilir. İlk kez 1900 yılında Servet-i Fünûn dergisinde tefrika edilmiş, ardından kitap olarak yayımlanmıştır.)
Mehmet Rauf, olaylardan çok insanların içlerinde büyüttükleri duygulara yönelerek okuru görünmeyen bir trajedinin içine çekiyor.
Suat, eşi Süreyya ve Süreyya’nın yakın dostu Necip arasında giderek derinleşen, fakat hiçbir zaman açıkça yaşanamayan duygusal bir yakınlık vardır. Süreyya’nın hayata daha yüzeysel ve rahat bakan karakteri karşısında Suat’ın içe dönük, hassas ve anlaşılmayı bekleyen ruhu dikkat çekiyor. Necip ise Suat’ta kendi ruhuna benzeyen bir yalnızlık keşfettikçe geri dönüşü olmayan duygusal bir girdabın içine sürükleniyor. Küçük bakışlar, yarım kalan cümleler, piyano başında geçirilen sessiz anlar ve bastırılmış hislerle ilerleyen psikolojik bir gerilim üzerine kurulmuş. Bu yüzden romanda yaşanan asıl olay, insanların birbirlerine ne söyledikleri değil, neyi söyleyemedikleridir. Suat karakteri Türk Edebiyatının en hüzünlü kadın karakterlerinden biridir. Necip’in ona yaklaşımı fiziksel bir tutkudan çok ruhsal bir yakınlık taşıyor, bu durum romanı sıradan bir aşk hikâyesinden çıkarıp, psikolojik bir çözümlemeye dönüştürüyor. Necip’in vicdanı ile arzuları arasında yaşadığı çatışma, dönemin ahlak anlayışıyla bireysel duygular arasındaki gerilimi çok güçlü biçimde yansıtıyor. Romanın alt metninde ise bastırılmış duyguların insan ruhunda yarattığı çürüme hissi var. Mehmet Rauf, insanların toplum baskısı nedeniyle yaşayamadıkları hislerin, zamanla onları içten içe tükettiğini gösteriyor. Eylül ayının seçilmiş olması da oldukça anlamlı; çünkü roman boyunca hissedilen sonbahar duygusu, karakterlerin ruhsal çöküşünü simgeliyor. Boğaz’daki yalılar, deniz, akşam saatleri ve sürekli hissedilen durgunluk, romanın atmosferini daha da ağırlaştırıyor. Psikolojik çözümleme açısından bakıldığında eser, karakterlerin bilinçaltına kadar inmeyi başaran bir derinliğe sahip. Suat ve Necip’in birbirlerinden kaçmaya çalıştıkça birbirlerine daha fazla yaklaşmaları, insanın bastırdığı duygular karşısında ne kadar çaresiz olduğunu gösteriyor. Finalindeki trajedi ise aslında en başından beri yaklaşan kaçınılmaz sonun sessiz bir patlaması gibi. İnsan ruhunun yalnızlığı, suskunluğu ve geç kalmışlığı anlatılan, muazzam bir eser.
·
387 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.