"SON MEKTUP"
"Benim ihtiraslarım var, hem de pek büyükleri; fakat bu ihtiraslar, yüksek mevkiler işgal etmek veya büyük paralar elde etmek gibi maddi emellerin tatminiyle ilgili değil. Ben bu ihtiraslarımın gerçekleşmesini vatanıma büyük faydaları dokunacak, bana da liyakatle yapılmış bir vazifenin canlı iç rahatlığını verecek büyük bir fikrin başarısında arıyorum."
Bazı insanlar tarihin içinde sadece bir isim olarak kalır… Bazılarıysa, satır aralarına gizlenmiş duygularıyla yaşamaya devam eder. Mustafa Kemal Atatürk’ün henüz “Atatürk” olmadan önceki yıllarına, savaşın sert yüzünün ardında saklı kalan insani tarafına tanıklık ediyoruz bu eserde. Ve bunu yaparken karşımıza çıkan en dikkat çekici isimlerden biri de Madam Corinne oluyor. Onların ilişkisini tek bir kelimeyle tanımlamak zor. Aşk mı? Dostluk mu? Hayranlık mı? Belki de hepsinden biraz…
Ama kesin olan bir şey var ki; aralarında sıradan olmayan, derin bir bağ bulunuyor.
Corinne, Mustafa Kemal’in yakın arkadaşı Yüzbaşı Ömer Lütfü Bey ile evliydi. 1912’de eşini şehit verdiğinde Atatürk’ün taziyesiyle başlayan dostluk, zamanla mektuplara döküldü. Ama bu sıradan bir mektuplaşma değildi. O dönem Mustafa Kemal henüz “milli kahraman” değildi; Sofya’da ataşeydi, Çanakkale’de cephedeydi, yarınları belli değildi.
Corinne; Osmanlı İstanbulu'nda yaşamış, iyi eğitimli, piyano ve şan eğitimi almış, müzikle yoğrulmuş bir kadın. Yani dostluk, bir tesadüf değil; bir bağlantının doğal uzantısı. Corinne Beyoğlu’ndaki evinde sanat, kültür ve Fransızca sohbetlerin döndüğü bir limandı. Corinne, Mustafa Kemal’e Fransızca dersleri verirken aralarında entelektüel bir yakınlık başlıyor. Ancak Mustafa Kemal’in 1913’te Sofya’ya ataşe olarak atanmasıyla bu yakınlık, 1918'e dek tam 12 yıl aksamadan sürecek bir mektuplaşmaya dönüşüyor. Sonra Mustafa Kemal Anadolu'ya geçiyor. Corinne'nin ailesinin evinde birkaç görüşme daha oluyor. Ve sonra... Ne olduğunu bilmiyorlardı. Belki de her ikisi için de bunun bir son olduğunu.
Corinne’in mektupları yok. Sadece Mustafa Kemal’in yazdıkları var. Peki bir aşkın ya da derin bir dostluğun sadece bir tarafını okumak ne hissettirir?
Bir radyo frekansına takılmış gibi… Sadece bir ses duyuyorsunuz, diğer tarafın ne dediğini tahmin etmek zorundasınız.
Kitap boyunca en çok etkilendiğim şey, Mustafa Kemal’in mektuplarındaki samimiyet oldu. Cephelerin ortasında bile edebiyattan bahseden, düşüncelerini paylaşan, geleceğe dair umutlarını koruyan bir adam görüyoruz. Henüz bir milletin kaderini değiştirecek lider olarak değil; düşünen, hisseden, özleyen bir insan olarak… Ve hepsini Fransızca yazmış. Madam Corinne ise dönemin ruhunu taşıyan çok güçlü bir kadın profili çiziyor. Zarafeti, kültürel birikimi ve özellikle Mustafa Kemal’e duyduğu sarsılmaz güven gerçekten etkileyiciydi.
“Emin olunuz ki bu büyük insan, bir gün Türkiye’nin değil, bütün dünyanın en meşhur adamı olacaktır.”
Bir kehanet değil bu. Bir kadının, bir dostun, belki de dünyaya onun gözünden bakabilen birinin öngörüsü.
Yazarın araştırma sürecine verdiği emek de satır aralarında hissediliyor. Sadece belgeleri aktarmamış; dönemin duygusunu, atmosferini ve o eksik kalmış hikâyenin hüznünü de taşımayı başarmış.
Bu, tarih yazımında sık karşılaştığımız bir "tek taraflı anlatı" sorunu değil sadece. Bir kadının tarihten silinişinin de sembolü. Corinne, bir şehit eşi, bir dost, bir muhatap... Ama onun gözünden o dönemi asla göremeyeceğiz.
Okurken bazen bir tarih kitabı değil de geçmişten kalan kırık bir hatırayı okuyormuş gibi hissettim.
Çünkü bazı hikâyeler tamamlanmaz… Ama yarım kalmalarıyla unutulmaz olur.
Bize cevaplar değil, ihtimaller sunuyor. Okuyucu olarak siz, aklınızdan bir sürü olasılık geçirirken aslında tarihin boşluklarıyla yüzleşiyorsunuz. Ve Con Sinov bu boşlukları doldurmaya çalışmıyor; onları koruyor. Çünkü bazen tarih, cevaplarından çok sorularıyla anlamlıdır.
Kitabı okudukça, "Neden hiç görüşmediler?" sorusu zihnimizin bir köşesinde dolaşıp duruyor. Ve bu sorunun kesin bir cevabı olmadığını bilmek, bir yandan hüzünlendiriyor, bir yandan da düşündürüyor. Belki de bazı dostlukların bitişi, bir vedayla değil; sessizlikle, mesafeyle, "bir daha görüşmemek üzere" demeden ayrılmakla olur.
Tarih gerçekten bir okyanus. Her dalgasında yeni bir sima, her kuluçta saklı bir detay. Ama bazen o okyanusun dibinde, hiç gün yüzüne çıkmamış mektuplar, hiç sorulmamış sorular ve hiç tamamlanmamış hikâyeler yatıyor.
İşte bu kitap, onlardan biri.
Tavsiyemdir.
Cevapsız soruların peşine düşmekten korkmayanlara…
Kitapla Kalın.
·
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.