Jane Eyre: Aşkın Değil, Onurun Romanı1000Kitap
Jane Eyre, başta sıradan bir aşk romanı gibi görünebilir ama okudukça bunun sadece aşk hikayesi olmadığını anlıyorsun. Kitabın asıl gücü, Jane’in karakterinde saklı. Çünkü Jane Eyre öyle ezilen, hor görülen, susan ama içten içe yok olan bir karakter değil. Tam tersine; hayat onu ne kadar sıkıştırırsa sıkıştırsın, kendi onurundan, aklından ve vicdanından vazgeçmeyen bir kadın.
Kitabın en sevdiğim tarafı da bu oldu. Jane’in çocukluktan itibaren yaşadığı şeyler gerçekten ağır. Sevgisizlik, dışlanma, haksızlık, yalnızlık… Ama onda insanı rahatsız eden pasif bir mağduriyet yok. İçinde çok güçlü bir damar var. Kimseye yaranmak için kendini küçültmüyor. Aşkı bile körü körüne yaşamıyor. Rochester’ı seviyor ama kendi ahlakını ve benliğini onun uğruna çöpe atmıyor. Bence kitabı değerli yapan yer tam olarak burası.
Bay Rochester ise başlı başına karmaşık bir karakter. İlk başta sert, karanlık, hatta yer yer itici biri gibi duruyor. Ama onun da içinde büyük bir yıkım, pişmanlık ve ruhsal ağırlık var. Jane ile aralarındaki ilişki klasik, pembe bir aşk değil. Daha çok iki yaralı insanın birbirini anlaması gibi. Rochester’ın karanlığı ile Jane’in dik duruşu arasında garip bir çekim var. Bu yüzden ilişkileri sahte ya da süslü durmuyor; daha gerçek, daha sancılı duruyor.
Kitapta beni en çok etkileyen şeylerden biri de Jane’in kendine olan saygısıydı. İnsan bazen sevdiği kişi için her şeyi yapabileceğini sanıyor ama Jane Eyre bize şunu gösteriyor: Aşk, insanın kendini yok etmesi değildir. Eğer bir aşk seni kendi vicdanından, kendi değerinden, kendi kişiliğinden koparıyorsa orada büyük bir sorun vardır. Jane bunu çok net görüyor. Bu yüzden güçlü bir kadın karakter olarak akılda kalıyor.
Charlotte Bronte’nin dili de gotik ve kasvetli bir atmosfer kuruyor. Thornfield Hall, Rochester’ın sırları, evin içindeki karanlık hava, yangın, delilik, yalnızlık… Bunların hepsi romana ağır bir ruh veriyor. Kitapta yer yer insanın içine işleyen bir soğukluk var. Sanki herkes kendi içinde bir tür ruh kanseri taşıyor gibi. Dışarıdan asil, düzenli, saygın görünen hayatların içinde büyük çatlaklar var.
Bana göre Jane Eyre sadece “bir kadın bir adama aşık oldu” romanı değil. Bu kitap; onur, vicdan, sınıf farkı, kadın olmak, yalnızlık, inanç, tutku ve kendine sadık kalmak üzerine yazılmış güçlü bir eser. Jane’in en büyük zaferi Rochester’a kavuşması değil; ona kavuşmadan önce kendi ruhunu kaybetmemesidir.
Sonuç olarak Jane Eyre, yavaş ilerleyen ama içine girdikçe ağırlığını hissettiren bir roman. Herkese hitap etmeyebilir çünkü dili ve atmosferi modern romanlara göre daha ağır. Ama karakter derinliği, gotik havası ve Jane’in güçlü duruşu sayesinde klasik olmayı fazlasıyla hak ediyor. Benim gözümde bu kitap, aşkı romantik bir süs gibi değil, insanın vicdanıyla sınandığı karanlık bir alan gibi anlatıyor. Bu yüzden de etkileyici ve unutulmaz.
Puanım: 9/10
··
102 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Bir aşk romanı değil dediğiniz gibi. Aşk, romanın sadece bir ilintisi aslında, Jane'nin hayatının bir geçiş noktası. Daha yaşamının ilk yıllarından itibaren pek çok zorlukla karşılaşıyor ve Bay Rochester sadece bunlardan biri. Ve bu zorluklardan da alnının akıyla çıkıyor. Boyun eğmiyor, minnet etmiyor. Kendi hayatını, yolunu şekillendiriyor. Tam olarak sizin de saydığınız bu sebeplerden ötürü en sevdiğim romanların başında gelir.