Merhabalar…
Hacı Murat inceleme yazısıyla geldim *
Hacı Murat, ‘Kafkas Kartalı’ Şeyh Şâmil’in naiblerinden biridir ve eser, Hacı Murat’ın mücadelesi (?)ni anlatır. Mücadelesi (?) dedim çünkü; Hacı Murat’ın İslam ve memleketi için mi yoksa kendi adı ve iktidarı için mi mücadele ettiğini anlayamamışımdır. Zira dönemin Dağıstan direnişinin lideri Gazi Muhammed’in Ruslar tarafından öldürülmesi sonrası yerine geçen Hamzat Bey’i de, kardeşiyle beraber Hacı Murat öldürür hem de camide namaz öncesi…
Bu katlden sonra kaçar. Şeyh Şamil, Hamzat Bey’in yerine geçmiştir ve Hacı Murat’ı da kaçtığı yerden çağırtarak naibi olarak mücadeleye kazandırmıştır. Bir süre Şeyh Şamil’in idaresinde akınlara da katılmıştır. Bu seferlerin sonunda ise Şeyh Şamil’e karşı mücadeleye girişmiştir. Şeyh Şamil’e karşı Ruslar’a sığınan -bunun danışıklı dövüş oldığunu söyleyen rivayetler de var- Hacı Murat, bir süre Ruslarla yaşamış; Şamil’in ailesini esir aldığını duyunca onları kurtarmak işin Ruslar’ın kendisi için belirlediği bölgeden 4 askeriyle beraber kaçmış; sonrasında çevredeki Müslüman idarecilerin de yardımıyla Ruslar tarafından çatışmada öldürülmüştür.
Şimdi:
Hacı Murat bir kahraman mıdır? Şahsî kanaatım değildir. Bir Müslüman lideri camide katletmesi, sonrasında gelen lidere de ‘onun afv ve çeşitli lütuflarına rağmen’ Ruslar’a sığınarak isyan etmesi onu kahraman yapar mı?
Bir de Tolstoy, n’içün Şeyh Şamil’i değil de Hacı Murat’ı yazdı?
Acaba Şamil’e karşı oluşu mu Tolstoy’a Hacı Murat’ı yazdırdı?