Çöl J.M.G. le Clézio
Hepimiz çocuk olduk...ve hepimizin yalnızlık anlarında mırıldandığı tek sözcüklü şarkıları oldu...dikkatimizi celb eden bir sözcük...-itiraf edelim hadi- anlayabildiğimiz o bir tek sözcüğün üzerine inşa ettiğimiz çocukluk şarkılarımız oldu...bir oyunun derinliğinde kaybolduğumuzda mesela...okuldan eve dönerken tek sözcükten oluşan bir şarkının teskin ediciliğini hissettik...bir narkoz haliydi bu, arzulanan bir uyuşukluk hali...bugün buradan bakınca bu şeklide açıklayabiliyorum çocukluğunuzun tek sözcüklü şarkılarını...
***
"In Désert, a novel written in the third singular person form" kitapla ilgili İngilizce bir makaleye bakarken basit ama tanımlayıcı biraz da etkileyici bulduğum bir ara cümleyi alma ihtiyacı duydum. (Desert aslında kitabın ismi ama kitabın yazıldığı metafizik mekan ve imkan olarak kabul ediyorum burada.) Çölde...yani üçüncü tekil şahıs ağzıyla yazılmış bu romanda... çölde ne zaman üçüncü şahıs olmayı başarabilir insan? Çölde insan -belki de- kılçıksız birinci tekil şahıstır. Ben'in 'ben' olarak ben'in içine yerleştiği belki biraz da ben'in sınırlarından taştığı, zaman eğrisinden uzaklaşan bir izlektir. Bu yüzden anlatıcının üçüncü tekil şahıs olmasına bu kadar takıldım.
***
Yazacaklarım kitabı anlatır cümleler olmayacak... kitabı kişisel anlamlandırma çabam olarak okumasını isterim...
***
Hikaye -aslında iki var kitapta ama ben Lalla'nın hikayesini tercih ediyorum. Nur'un hikayesindeki zikir sahnesini ise sanırım hiç unutamayacağım- çölde başlar ve çölde biter.
***
Çöl bir uzam, bir zaman, bir yaşam...fizik olmanın yanısıra fizik ötesini de kurcalayan... her insanın içinde önemli bir kısmı işgal eden, her insana bir işgal vaat eden bir kelime: çöl. Güzergâhsız, yolsuz, zamansız...ama ışıklı: gündüz ve gece...ay ve güneş...
***
yola çölden çıkıldı ise varılacak yer yine çöl olacaktır. Çöl kaybetmeye en müsait yer olduğu gibi, bulmak eylemi için de en müsait yerdir. Exupery'nin çöl hikâyesini dinleyiniz. Buzatti'nin Tatar Çölü'nü veya Coelho'nun Simyacı'sını hatırlayınız...zaman mekan eğrisinin/ekseninin kaybolduğu, bununla birlikte kişinin birinci tekil şahsı ve bu zamirin tekilliğini ve zayıflığını fark ettiği yerdir çöl. Yola çıkılacak, yolu kaybedecek ve nihayet varılacak yerdir çöl...
***
Çölün karşısında şehir... günahlar ve günahkarlarla dolu. Çölün enginliğine karşı şehrin dar sokakları...çölde kendini bulma olumlaması...şehirde kendini kaybetme ve kendinden olma hüsranı. Çöl olumlu dönüşüm (belki öze dönüş), şehir yabancılaşma....
***
Belki yazabileceğim çok şey vardı ama atlamak zorundaydım. **Ama bir şeyi itiraf etmek isterim. Genellikle yoğun tasvirden şikayet etmiş okuyucular...ben şöyle yaptım: uzun tasvirlerin resmini çektim ve google lens ile metne dönüştürdüm. Yapay zekaya attım ve çıkan görsellere baktım. Teknoloji kitap okuma şeklimizi nasıl da değiştiriyor.
**
·
57 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.