Ben bir köpeğim. Ben bir köpeğim!..Edebiyat
Geçenlerde sahilde bir sahne gördüm. Küçük bir kız çocuğu koşturup bağırıyordu: "Ben bir köpeğim! Ben bir köpeğim!" gülümsedim önce. Sonra donup kaldım.
Çünkü o an aklıma Bulgakov'un köpeği Şarik'i düştü.
Ve şunu düşündüm: Keşke ben de bir köpek olsam.
"Bana Et Ver, Bana Şefkat Ver — Geri Kalanını Senin Ahlakına Bırakıyorum"
Bulgakov'un Köpek Kalbi'nde Şarik, Moskova sokaklarında açlıktan kıvranırken bile gözlemler, düşünür, hisseder. Bir aşçının ona kaynar su dökmesini anlatırken şöyle der yazar:
"İnsanlar arasında da iyi olanlar var. İşte o aşçı kadın — kalp hastalığından hasta, ama yine de acıdı."
Şarik insanları sınıflandırmaz ideolojiye göre. Ona bakan ellere bakar. Isınan mı, merhemetli mi? O kadar.
Oysa Profesör Preobrazhensky — zeki, kültürlü, medeni — bir bilimsel hırs uğruna o masum köpeği masaya yatırır. Sharikov'u yaratır. Ve yarattığı canavarın sorumluluğunu almak yerine çözümü yine cerrahi müdahalede arar.
Bilim burada alete dönüşür. Vicdan değil, araç.
İşte o zaman Şarik'in gözleri aklıma gelir.
Şarik hiç pazarlık yapmamıştır. Şarik hiç koşul öne sürmemiştir. Şarik sadece bakmıştır — ve o bakışta dünyayı görmüştür.
İnsanoğlu Bazen Hayvandan Daha Aşağıya Düşer
Bulgakov bunu söylemez doğrudan. Ama sayfaların arasına gömer, okuyucu hisseder:
Sharikov — yani insana dönüştürülen köpek — zamanla ihbar eder, yalan söyler, şikâyet dilekçesi yazar. Peki bunları kimden öğrenmiştir?
İnsanlardan.
Köpek kalbinden değil, insan aklından öğrenmiştir tüm bu kirli araçları. Bulgakov'un hicvi burada doruğa çıkar: Uygarlığın bize kattığı şey bazen sadece daha sofistike bir vahşettir.
Sahilde o küçük kız "Ben bir köpeğim!" diye bağırırken özgürdü. Dört ayak üstünde, utanmadan, koşulsuz.
Belki de en saf hâliyle insandı tam o an — henüz öğretilmemiş, henüz biçimlendirilmemiş, henüz "medeni" olmamış.
Bulgakov'un romanının finalinde Şarik yeniden köpeğe dönüştürülür. Ve rahatlar.
Belki de en büyük hiciv budur: İnsan olmak, bu dünyada, bazen bir lanet gibi hissettiriyor.
Sahildeki o küçük kızın bağırışı zihnimde yankılanıyor hâlâ.
Ben bir köpeğim. Ben bir köpeğim!..
Evet. Keşke.
İyi okumalar dilerim..
·
56 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.