1984 İncelemesiİnceleme
George Orwell’in distopik edebiyatın zirvesi kabul edilen ve yıllar geçse de güncelliğini zerre kadar yitirmeyen başyapıtı 1984, sadece kurgusal bir roman olmanın çok ötesinde, insanın gerçeği algılayışını, özgür iradesini ve otoriteye körü körüne boyun eğişini sorgulatan tüyler ürpertici bir ayna niteliğinde.
Kitap, her hareketin, her sözün ve hatta her mimik değişiminin tele-ekranlar aracılığıyla izlendiği, "Büyük Birader"in her şeyi gören gözünün gölgesinde nefes almanın bile adeta bir potansiyel suç taşıdığı kasvetli Okyanusya’da geçiyor. Dilin kelime dağarcığı daraltılarak düşünce ufkunu yok etmeye programlandığı, sevginin ve insani bağların devlete ihanet sayıldığı, tarihin her gün Partinin çıkarları doğrultusunda fütursuzca yeniden yazıldığı bu boğucu düzende, ana karakterimiz Winston Smith’in içindeki o cılız hakikat arayışına ve sisteme karşı sessiz başkaldırısına tanık oluyoruz. Romanın okurda en çok iz bırakan ve belki de en çok korkutan yanı, yazıldığı dönemin çok ilerisinde bir vizyonla günümüz dünyasındaki teknolojik takip, medya manipülasyonu, sansür ve "çiftdüşün" gibi kavramları böylesine isabetli öngörebilmiş olması. Yazar, sistemin o meşhur mottosu olan "Savaş barıştır, özgürlük köleliktir, cehalet güçtür," cümlesiyle kitlelerin nasıl uyuşturulduğunu sarsıcı bir şekilde özetlerken, "Geçmişi denetleyen geleceği de denetler; bugünü denetleyen geçmişi de denetler," diyerek de hafızanın ve bilginin gücünü adeta zihnimize kazıyor.
Bir okur olarak eserin eksik ya da okunmasını biraz yorucu bulduğum yanına gelecek olursam; özellikle kitabın ortalarına doğru kurguya dahil olan ve sistemin siyasi manifestosunun sayfalarca aktarıldığı o uzun teorik bölümler, hikayenin başından beri tırmanan o gerilimli akıcılığını ciddi bir miktar sekteye uğratıyor. Tam karakterlerle empati kurup olayların gidişatına kendinizi kaptırmışken, yazar sizi aniden kurgudan çekip ağır bir siyaset felsefesi metninin içine hapsedebiliyor ve bu da okuma ritmini epey düşürüyor. Yine de bu felsefi ağırlık, Orwell'in kurduğu o karanlık evrenin mantığını ve alt metnini iliklerimize kadar hissetmemiz için katlanılması gereken mecburi bir bedel gibi hissettiriyor.
Son sayfayı kapatıp kitabı elinizden bıraktığınızda içinizde oluşan o klostrofobik çaresizlik, ensenizde birinin nefesini hissettiren paranoya hissi ve "Acaba biz de farkında olmadan böyle bir dünyaya mı evriliyoruz?" sorusu uzun süre yakanızı bırakmıyor. İnsanı kendi zihniyle, gerçekliğin ne olduğuyla ve birey kalabilmenin zorluklarıyla baş başa bırakan, edebi yönünden ziyade anlattığı derdiyle öne çıkan, kesinlikle herkesin hayatında en az bir kez okuması gereken bir eser.
Keyifli okumalar.
·
147 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.