Bozuk Para-Manyetik Kart
"Düş Parası" (orijinal adıyla Denier du rêve), Fransız edebiyatının ve dünya klasikleri tarihinin anıt isimlerinden Marguerite Yourcenar’ın 1934 yılında yayımlanan, modern klasikler arasında sayılan muazzam bir romanıdır.
Nedim Gürsel’in öykü kitabına bu ismi seçerken Yourcenar’ın bu kült eserine bilinçli bir selam duruşu, bir edebiyat reveransı yaptığını söylemek hiç de yanlış olmaz. Çünkü her iki yazar da paranın satın alamayacağı yegane şeyi; insan ruhunun düşlerini, yanılsamalarını ve hayal kırıklıklarını anlatır.
Marguerite Yourcenar’ın Düş Parası romanını bu denli özel kılan unsurlara bakacak olursak:
1. Bir Bozuk Paranın Yolculuğu
Romanın kurgusal omurgası oldukça özgündür: Bir liralık bir madeni para (Alis), elden ele, cepten cebe geçer. Bu para Roma sokaklarında gezinirken, aslında okuyucuya farklı sınıflardan, farklı acılardan ve arzulardan geçen insanların hayat kapılarını aralar. Para sadece bir araçtır; asıl parlayan şey, o paraya dokunan insanların iç dünyasıdır.
2. Faşizmin Gölgesinde İnsan Manzaraları
Hikaye, 1933 yılının Mussolini İtalyası’nda, Roma’da geçer. Yourcenar, yükselen faşizmin, baskının ve ideolojik körlüğün gölgesinde sıkışıp kalmış sıradan insanları anlatır. Kitapta diktatörlüğe karşı suikast girişimi planlayan bir kadından, geçim derdindeki bir esnafa, hayal dünyasında yaşayan bir sanatçıya kadar geniş bir insan panoraması sunulur. Katı siyasi gerçeklik ile bireyin kırılgan düşleri sürekli çatışır.
3. Gerçeklik Karşısında "Düş"lerin İflası
Yourcenar, tıpkı kitaba adını veren o değersiz madeni para gibi, insanların da hayata tutunabilmek için kendi içlerinde "hayali bir para" (düşler) bastığını söyler. Karakterler aşka, sanata, devrime ya da geçmişe sığınarak kendilerine birer illüzyon yaratırlar. Ancak hayatın sert gerçekliği karşısında bu düş paraları birer birer değerini yitirir.
4. Kusursuz ve Ağırbaşlı Bir Üslup
Yourcenar’ın dili, antik bir heykel tıraşlığı gibidir; net, felsefi, mesafeli ama bir o kadar da derinden sarsıcıdır. Roma’nın o tarihi, ağırbaşlı ve melankolik atmosferini romana bir karakter gibi yerleştirir.
Nedim Gürsel ile Marguerite Yourcenar’ı bu ortak isimde buluşturan şey; her iki yazarın da insanın yersiz-yurtsuzluğuna, büyük altüst oluşlar (sürgünler, diktatörlükler, toplumsal baskılar) karşısında bireyin sığındığı o puslu limana, yani "düşlere" olan hayranlığıdır.
·
66 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.