Karlı, soğuk ve yabancı bir köye giren K. ile birlikte aslında bir yere değil, bir çıkmaza adım atıyoruz. Ulaşılmak istenen yer tepede durur ama ne kadar yakın görünse de bir türlü yaklaşılamaz; sanki insanın önüne konmuş büyük bir cevap vardır ama her kapı başka bir soruya açılır. K. köye kadastrocu olarak geldiğini söyler, fakat daha ilk andan itibaren varlığı tartışmalı hâle gelir. Çağrılmış mıdır, yanlışlıkla mı gelmiştir, kabul edilecek midir, yoksa sadece sistemin içinde yanlış yere düşmüş bir isim midir? Bütün mesele burada düğümlenir: İnsan bazen bir yere ait olmak için değil, var olduğunu kanıtlamak için savaşır.
K.’nin köyde karşılaştığı herkes ona yardım edecekmiş gibi görünür ama kimse gerçekten bir kapı açmaz. Klamm görünmeyen bir güç gibi her şeyin merkezindedir; Frieda, K.’nin hem yakınlaşmak istediği hem de düzenin gölgesinden kurtaramadığı bir figüre dönüşür. Barnabas ailesi, Olga, Amalia ve diğerleri ise bu tuhaf dünyanın kenarında bekleyen kırık aynalar gibidir. Her karakter, otoriteye temas etmenin başka bir bedelini taşır. Burada makamlar vardır ama yüzleri siliktir; emirler vardır ama anlamları buğuludur; insanlar konuşur ama cümleler çözüm değil, daha çok sis üretir. K. ilerlediğini sanır, fakat her adım onu başka bir bekleyişe, başka bir açıklamaya, başka bir gecikmeye sürükler.
Bu eserin asıl sertliği, olayların büyük patlamalarla değil, insanı yavaş yavaş tüketen belirsizliklerle ilerlemesidir. Burada korku bağırmaz; evrakların, aracılarının, bekleme odalarının ve ulaşılmaz kişilerin arasından fısıldar. K. sadece bir kaleye ulaşmaya çalışan adam değildir; anlam arayan, kabul edilmek isteyen, görünmeyen bir merkezin karşısında kendini ispatlamaya çalışan modern insanın ta kendisidir. Düzen o kadar büyüktür ki kimse onu tam olarak görmez ama herkes ondan korkar. Bu yüzden metin, insanın bürokrasiyle, kaderle, toplumla ve kendi çaresizliğiyle yaptığı uzun bir bilek güreşi gibi okunur.
En çarpıcı tarafı da şudur: Yolculuk ilerledikçe hedef küçülmez, insan küçülür. K. ne kadar dirense de karşısındaki yapı ona açıkça “hayır” demez; daha acımasızını yapar, onu sürekli bekletir. Çünkü kesin bir ret bazen özgürleştirir, ama bitmeyen belirsizlik insanı içeriden kemirir. Bu roman, bir kapının önünde yaşlanmanın, bir cevabı beklerken kendini kaybetmenin, ulaşılmayan yerlerin insana nasıl hükmettiğinin hikâyesidir. Sonunda geriye büyük bir soru kalır: İnsan gerçekten bir yere ulaşamadığı için mi yenilir, yoksa ulaşacağı yere anlamını fazla büyüttüğü için mi?
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.