Bir imparatorluğun son nefesini izlemek, bazen tarih kitabı okumaktan daha ağır gelir; çünkü tarihte sayı olan insanlar, romanda yüz kazanır. Elveda Güzel Vatanım, okuru Osmanlı’nın çözülme yıllarına, İttihat ve Terakki’nin gölgeli koridorlarına, ideal ile ihanetin birbirine karıştığı o sert döneme götürür. Burada sadece devlet yıkılmaz; inançlar, dostluklar, gençlik hayalleri ve “vatan” denilen büyük kelimenin içindeki masumiyet de çatırdar. İnsan bir yere kadar davasını taşır, sonra dava insanı taşımaya başlar; asıl kırılma da orada başlar.
Romanın merkezinde Şehsuvar Sami vardır. Gençliğinde büyük ideallerle yola çıkan bu adam, zamanla hem siyasi mücadelenin hem de kendi iç hesaplaşmasının ortasında kalır. Ester’e yazdığı mektuplar, sadece bir aşkın izleri değildir; aynı zamanda geçmişe açılan bir iç mahkeme gibidir. Bir yanda memleketi kurtarma arzusu, diğer yanda bu uğurda kaybedilen insanlar, susulan gerçekler ve insanın kendi vicdanına yenildiği anlar vardır. İttihatçıların dünyası burada kahramanlık posteri gibi değil, kanı, korkusu, inancı ve yanılgısıyla anlatılır.
Bu eser, vatan sevgisini süslü bir slogan gibi değil, insanın sırtına yüklenen ağır bir emanet gibi gösterir. Çünkü bazen insan en çok sevdiği şey uğruna kendinden eksilir. Şehsuvar Sami’nin hikâyesi de tam burada etkili olur: Bir dönemin siyasi çalkantısı, tek bir insanın kalbinde kişisel bir enkaza dönüşür. Roman ilerledikçe “kim haklıydı?” sorusundan çok “bu kadar büyük davaların içinde insan ne kadar insan kalabilir?” sorusu öne çıkar.
En güçlü tarafı, geçmişi kuru bir tarih anlatısı olmaktan çıkarıp vicdanı olan bir zamana dönüştürmesidir. Her sayfada biraz hüzün, biraz pişmanlık, biraz da geç kalmış bir veda hissi dolaşır. Bu yüzden metin yalnızca Osmanlı’nın son dönemini değil,
19 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.