László Krasznahorkai'nin Direnişin Melankolisi ilk bakışta benim için anlaşılması zor bir romandı. Uzun cümleleri, sürekli ertelenen olayları ve kapalı anlatımı nedeniyle beni zaman zaman hatta sıklıkla yoran bir yapıya sahip. Ancak romanın asıl gücü de burada yatıyor olsa gerek. Çünkü yazar, okura yalnızca bir hikâye anlatmak istemiyor; onu çöküşün ve huzursuzluğun içine yerleştirmeye çalışıyor diye yorumladım.
Romanın merkezinde küçük ve isimsiz bir kasaba bulunuyor. Kasabaya gelen sirk, sergilenen dev balina ve etrafında dolaşan gizemli "Prens" figürü, zaten kırılgan durumda olan toplumsal düzeni tamamen sarsıyor. Fakat romanın asıl konusu ne balina ne de Prens. Asıl mesele, insanların düzen ortadan kalktığında nasıl davranacakları sorusu. Bu noktada Thomas Hobbes'a bağlanabilsek cevap bellidir: Düzen yoksa insanlar dağıtır.
Bu noktada balina önemli bir sembole dönüşüyor. Roman boyunca herkesin ilgisini çeken balina aslında hiçbir şey yapmıyor. Sadece orada duruyor. Ancak insanlar ona kendi korkularını, beklentilerini ve anlam arayışlarını yüklüyorlar. Bu yönüyle balina, modern insanın boşluk karşısındaki çaresizliğini temsil ediyor gibi görünüyor.
Romanın en ilginç karakteri ise şüphesiz Valuska. Çevresindeki insanlara göre saf, hatta biraz tuhaf biri olarak görülen Valuska, aslında romanın vicdanı konumunda. O, evrende bir düzen olduğuna inanıyor ve insanların da bu düzene uyabileceğini düşünüyor (garibim, çok saf). Ancak roman ilerledikçe bu inanç giderek daha fazla sarsılıyor. Valuska'nın yaşadığı hayal kırıklığı, aynı zamanda romanın da temel trajedisi haline geliyor.
Yazarın en çarpıcı başarısı ise şiddeti açıklamaya çalışmaması. Romandaki kalabalıklar belirli bir ideoloji uğruna hareket etmiyor. Onları yönlendiren şey çoğu zaman öfke, korku ve yıkım arzusu. Bu nedenle kitap, politik bir roman olmasına rağmen belirli bir politik görüşün savunusuna dönüşmüyor. Daha çok, insanların ne kadar kolay biçimde kitlesel histeriye sürüklenebileceğini gösteriyor. Günümüzde internetteki linç olayları akla geliyor hemen bu noktada.
Romanın sonlarına doğru anlatının biyolojik bir dile yönelmesi de dikkat çekici ve açıkçası sinir bozucu. O kadar okudum okudum son dakika yazar ne yapıyor dedim kendi kendime. Ama biraz sakinkeşip kafa yorunca şu kanıya vardım veya kendimi anlam çıkarmak için fazla zorladım: Yazar son kısımda insanı kültürel ve toplumsal kimliklerinden sıyırarak yalnızca biyolojik bir varlık olarak ele alarak sanki bütün ideolojilerin, kurumların ve anlam sistemlerinin altında yalnızca kırılgan ve ölümlü bir beden bulunduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle romanın finali yalnızca toplumsal bir çöküşü değil, aynı zamanda insanın kendisi hakkındaki yanılsamalarının da yıkılışını anlatıyor.
Direnişin Melankolisi kolay okunan bir roman değil. Hatta yer yer sabır isteyen bir eser. Ancak bitirildiğinde geriye yalnızca olaylar değil, uzun süre zihinde kalan bir atmosfer bırakıyor. Ben böyle metinleri okumakta zorlansam da aynı zamanda bu metinlerden çok haz alıyorum. Yazarın çizdiği dünya karanlık, umutsuz ve huzursuz. Fakat tam da bu nedenle, modern toplumların kırılganlığı üzerine düşünmek isteyen okurlar için oldukça etkileyici bir roman.
·
1 +1'leme
·226 Gösterim
1 Yorum
"Bu noktada balina önemli bir sembole dönüşüyor. Roman boyunca herkesin ilgisini çeken balina aslında hiçbir şey yapmıyor. Sadece orada duruyor. Ancak insanlar ona kendi korkularını, beklentilerini ve anlam arayışlarını yüklüyorlar. Bu yönüyle balina, modern insanın boşluk karşısındaki çaresizliğini temsil ediyor gibi görünüyor." Bu kısmı çok sevdim. Biz insanlar karşımızdaki her şeye kendi perspektifimizden anlamlar yüklemeye bayılıyoruz. Karşımızdaki insan, hayvan veya herhangi bir nesne bile olsa kendimizle özdeş kabul ediyoruz. Bizim insani kusurlarımızdan biri de bu sanırım. Güzel ve düşündürücü incelemen için teşekkürler Kaan. :)
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.