ilk bakışta paralel evrenler, gizemli tarikatlar ve açıklanması güç doğaüstü olaylarla örülü bir fantastik anlatı gibi görünür. Oysa romanın derininde çok daha sade ve çok daha insani bir soru vardır: İnsan, hayatının anlamını başka bir insanda bulabilir mi?
Roman 1984 yılında başlar; ancak kısa süre içinde bunun bildiğimiz 1984 olmadığı anlaşılır. Aomame, otoyolda yaşadığı sıra dışı bir olaydan sonra dünyanın değiştiğini fark eder. Gökyüzünde iki ay vardır ve gerçeklik küçük ama önemli ayrıntılarla farklılaşmıştır. Aomame bu yeni dünyaya "1Q84" adını verir. Buradaki "Q", İngilizce "question" yani soru sözcüğünü çağrıştırır. Artık yaşadığı dünya, kesinliklerin değil soruların dünyasıdır.
Aomame ve Tengo, romanın iki ana karakteridir. Çocukluklarında kısa bir anlığına kurdukları bağ, yıllar boyunca farkında olmadan hayatlarını şekillendirir. Murakami burada aşkı geleneksel anlamda işlemez. Aomame ile Tengo birbirlerini neredeyse hiç tanımamaktadır. Birlikte anıları, deneyimleri ve paylaşılan bir geçmişleri yoktur. Buna rağmen birbirlerine doğru çekilirler. Bu çekim fiziksel ya da romantik olmaktan çok metafizik bir nitelik taşır. İkisi de eksik parçalarını diğerinde bulmaktadır.
Roman ilerledikçe okur kendisini giderek karmaşıklaşan bir yapının içinde bulur. "Sakigake" adlı dini yapılanma, gizemli "Little People" varlıkları ve Fuka-Eri'nin yazdığı "Hava Koza"sı adlı metin birbirine bağlanarak gerçekliğin sınırlarını bulanıklaştırır. Ancak Murakami'nin amacı hiçbir zaman bu gizemleri tamamen açıklamak değildir. Little People'ın ne olduğu, hangi kurallara göre hareket ettiği ya da iki ayın neden ortaya çıktığı tam olarak öğrenilemez. Çünkü yazar için gizem çözülmesi gereken bir bilmece değil, insanın anlam veremediği şeylerle kurduğu ilişkinin sembolüdür.
Romanın ilk cildinde dünyanın kırıldığı hissedilir. İkinci ciltte bu kırılmanın sonuçları görünür hâle gelir. Üçüncü cilt ise karakterlerin bu dünyanın içinde yollarını bulmaya çalıştıkları bölümdür. Özellikle Ushikawa karakterinin anlatıya katılması romanın bakış açısını genişletir. Çirkinliği ve yalnızlığıyla dikkat çeken Ushikawa, aslında Murakami'nin en trajik karakterlerinden biridir. Onun gözünden baktığımızda Aomame ve Tengo artık sıradan insanlar değil, ulaşılması zor iki yıldız gibi görünür.
1Q84 boyunca tekrar eden temel tema yalnızlıktır. Murakami'nin kahramanları kalabalık şehirlerde yaşarlar ama ruhsal olarak izoledirler. İnsanlarla konuşurlar fakat anlaşılmazlar. Bir yere ait olmak isterler fakat ait hissedemezler. Bu nedenle romanın merkezindeki aşk hikâyesi yalnızca iki insanın birbirini bulması değil, iki yalnızlığın birbirine ulaşma çabasıdır.
Roman aynı zamanda gerçeklik üzerine de derin sorular sorar. Gerçek dediğimiz şey nedir? Çoğunluğun kabul ettiği dünya mı, yoksa bireyin deneyimlediği dünya mı? Aomame'nin iki ayı görmesiyle başlayan süreçte okur da kendi algılarını sorgulamaya başlar. Bir noktadan sonra hangi dünyanın gerçek olduğu önemini kaybeder. Çünkü insanın yaşadığı dünya, çoğu zaman nesnel gerçeklikten çok ona yüklediği anlamlarla şekillenir.
Murakami'nin dili bu dev romanın en güçlü yönlerinden biridir. Gündelik hayatın ayrıntıları, müzik referansları, yemek tarifleri ve uzun iç monologlar sayesinde en fantastik olaylar bile sıradan görünmeye başlar. Bu nedenle 1Q84'ün büyüsü yalnızca hikâyesinde değil, atmosferindedir. Okur kitabı bitirdiğinde olayları değil, hisleri hatırlar: Sessiz apartman dairelerini, gecenin ortasında görülen iki ayı, yalnızlığı ve bekleyişi, çaresizlikte kinsenin olmayışı.
Romanın finali, tüm gizemleri açıklamaz. Little People'ın sırları tamamen çözülmez, metafizik düğümlerin bir kısmı bilinçli olarak açık bırakılır. Ancak Murakami için önemli olan bu değildir. Önemli olan, Aomame ile Tengo'nun birbirlerine ulaşabilme ihtimalidir. Çünkü romanın sonunda kurtuluşun bilgide değil, bağ kurabilme yeteneğinde yattığı ortaya çıkar.
1Q84, aslında paralel evrenler hakkında değil; modern insanın yalnızlığı, kader duygusu, aidiyet arayışı ve sevme kapasitesi hakkında yazılmış büyük bir romandır. İki ayın altında geçen bu hikâye, okura tek bir şey söyler: Dünya ne kadar değişirse değişsin, insanı ayakta tutan şey başka bir insanla kurduğu görünmez bağdır.
·
48 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.