Varoluşun ince hesabına okkalı tokat;
Modern mezarlığa hoş geldiniz; hani şu her sabah kart basıp akşamına "mutluluk" satın aldığımızı sandığımız o devasa, ışıltılı toplu mezara. Alain Badiou, Gerçek Mutluluğun Metafiziği adını verdiği bu incecik ama zehirli kitabıyla tam da buraya, o sahte konfor alanımızın orta yerine dalıyor. Hacmi küçük, derdi büyük bir mevzu bu. Adam resmen piyasa ekonomisinin, kariyer planlarının ve o bitmek bilmeyen "güvenlik" masallarının suratına okkalı bir tokat aşk ediyor. Bizim o uysal, evcilleştirilmiş, sistemin suyuna giden zavallı bireyliğimizi alıyor; altını oya oya içinden hakiki bir "Özne" çıkarmanın derdine düşüyor. Çıkarabilir miyiz peki? Şüpheliyim ya, neyse.
Dünya dediğin yer zaten baştan aşağı bir itaat okulu, bunu hepimiz biliyoruz. Ekonomi politik falan derken iki büklüm olmuşuz, ruhumuzu üç kuruşluk mesleki güvence hesaplarına meze yapmışız. Badiou tam da bu noktada damardan giriyor işte: "Ulan" diyor mealen, "gerçek mutluluk dediğin şey ince hesaba gelir mi hiç?" Gelmez tabii. Ama biz ne yapıyoruz? Gitgide daha erken yaşlarda başlıyoruz o şüpheli güvencelerin peşinde takla atmaya. Risk almaktan, tesadüflerin o tekinsiz ama büyüleyici karanlığına sapmaktan ödümüz kopuyor. Filozofun dediği gibi, her şeyi uydurmuşuz istihdam piyasasının o leş yapısına. Sonra da akşamları evde oturup, o uyuşturulmuş zihinlerimizle mutlu olduğumuza ikna etmeye çalışıyoruz kendimizi. Yersen.
Kitabın en can alıcı, en pesimist damarıma dokunan yeri de o meşhur "hakiki yaşam" mevzusu zaten. Şair Rimbaud vaktiyle "Hakiki yaşam yok" diye kestirip atmış, haksız da sayılmaz hani; şu etrafta gördüğümüz süslü yalanlara bakınca insanın inanası geliyor. Ama Badiou o kadar kolay teslim olmuyor bu karanlığa. Hakiki yaşamın mevcut olmasına karar verecek olan bizzat sensin, diyor. Yani o her köşede bize dayatılan, oya ve sözleşmeye dayalı o ılımlı, o iğrenç normlara karşı çıkacaksın. Karşı çıkacaksın ki, o kaygı verici, o paradoksal seçimlerin içine dalarak Mutlak seviyesinde kalabilesin. Yoksa? Yoksa seçmediğin her an biraz daha solar, sistemin dişlileri arasında un ufak olur gidersin. Seçim senin, bedeli ağır ama esaret daha ağır.
Tabii bu işin bir de o "olanaksızlık" boyutu var ki, gülüşümü gizleyemiyorum. Badiou tutmuş, "Mutluluk her zaman olanaksızın zevkidir," diyor. Gel de bu devirde anlat bunu insanlara. Herkesin mümkün olanın, yasal olanın, akla yatkın olanın peşinde koşturduğu şu distopyada imkânsızı istemek... Kulağa tam bir delilik gibi geliyor, değil mi? Ama zaten gerçeğin kendisi de o olanaksız olanın ta içinde saklı. Dünyanın gözünde imkânsız görünen o anlık kırılmalardan, o tesadüfi karşılaşmalardan besleniyor gerçek bir başkaldırı. Bir aşk, bir ayaklanma ya da bir şiir; seni sen yapan, o hayvani nesnelliğinden koparıp alan ne varsa hepsi bu olumsal anların eseri. Gerisi sadece hayatta kalma mücadelesi, yaşamak falan değil yani.
Uzun lafın kısası, bu kitap öyle pembe yanaklı kişisel gelişim zırvalıklarına benzemez; adamı oturduğu koltukta rahatsız eder, uykusunu kaçırır. Badiou bize felsefenin aslında bir "mantıklı isyan" olduğunu, eğer sonunda o hesapsız, o evrensel mutluluğa çıkmıyorsa bir saat uğraşmaya bile değmeyeceğini hatırlatıyor. Kendi zamanının efendisi olmak, o bitimsiz hız çağını bir anlığına da olsa duraklatıp "yoldan çıkmışlardan" olmak gerekiyor biraz da. Şayet o sahte tatmin görünüşlerinden miden bulanıyorsa, bu karanlık ama dibine kadar gerçekçi metafiziğe bir şans ver derim. En azından nasıl bir bataklığın içinde kaybolduğumuzu, o entelektüel cilasıyla çok güzel gösteriyor.
·
55 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.