Hayvanlaşan İnsan
İnsan hayvanlaşmıyordu insanın özü hayvandı...
Émile Zola – Hayvanlaşan İnsan: İçimizdeki İlkel Canavarın Anatomisi
Giriş: İnsanın Özündeki Vahşet
İnsan dedikleri canlı, zaten başlı başına bir hayvan değil midir? Bizleri medeni gösteren maskelerin altında, sadece ortaya çıkmayı bekleyen ilkel ve hayvani içgüdüler yatar; tıpkı kendi çıkarlarımız uğruna bir başkasının canına kıymak gibi. Émile Zola'nın bu eseri incelenirken, hikayedeki olay örgüsünden önce bu felsefi altyapıyı ele almak gerekir. Romandaki hemen her karakter, içten içe birinden intikam almayı düşünüyor ya da öldürme isteğiyle yanıp tutuşuyor. Hikayemiz gayet sakin başlarken, Roubaud’nun, karısı Séverine’in küçükken üvey babası tarafından tecavüze uğradığını öğrenmesiyle büyük bir kırılma yaşanır.
Gelişme: Gurur, Arzular ve Raydan Çıkan Hayatlar
Bu noktada Roubaud’nun verdiği tepki oldukça dikkat çekicidir. Roubaud, bu durumu karısının çocuk yaşta uğradığı bir trajedi olarak görüp ona şefkat göstermek yerine, tamamen kendi erkeklik gururuna ve mülkiyet hakkına yapılmış bir saldırı olarak algılar. Karısının istismara uğramasını adeta bir aldatılma, bir "boynuzlanma" gibi düşünmesi, içindeki ilkel mülkiyetçi öfkeyi tetikler. Bu hastalıklı gurur, Séverine'in üvey babası olan Başkan Grandmorin’in öldürülüp tren raylarına bırakılmasıyla geri dönülemez bir şiddet sarmalına yol açar. Olay, diğer bir karakterimiz olan makinist Jacques’ın cesede tanık olmasıyla devam eder.
Jacques, içindeki büyük öldürme arzusuyla yanıp tutuşan bir adamdır ve bu vahşi sahne onun içindeki arzuları tekrar uyandırır. Onun bu karanlık dürtüsü genellikle kadınlara yöneliktir; onlarla yaşadığı herhangi bir birliktelik sırasında onları boğma ya da göğüslerine bıçak saplama isteğiyle yanıp tutuşur. Ta ki Séverine’i görene kadar... Jacques, Séverine’i gördüğünde ona aşık olduğunu ve diğer kadınlara bakınca uyanan o öldürme arzusunu bu kadına karşı hissetmediğini fark eder. Polislerin sorgusu sırasında yakınlaşan ikili arasında tutkulu bir ilişki başlar.
Bu sırada cinayeti işleyen Roubaud ise kendi içinde büyük bir yıkım yaşamakta, adeta kendini yiyip bitirmektedir. Aslında büyük bir kıskançlıkla başlayan bu cinayetin o kadar da gerekli olmadığını düşünmeye başlar ve teselliyi kumarda arar. Aralarında artık hiçbir bağ kalmayan Séverine ise Jacques ile adeta sevgili gibi bir hayat sürer. En başından beri kocasına karşı bir şey hissetmeyen Séverine için Jacques, aradığı sevginin, mutluluğun ve huzurun kaynağı olur.
Ancak Séverine için bu mutluluk hali yeterli gelmez. Roubaud’nun bu ilişkiyi bilmesine rağmen ses çıkarmamasını bir engel olarak görür ve onun ölmesini ister. Jacques’a kocasını öldürmesini, ardından yurtdışına gidip evlenerek başkandan kalan mirasla ömür boyu huzurlu ve mutlu yaşamayı teklif eder. Séverine’in, Başkan Grandmorin’i kocasıyla birlikte nasıl öldürdüklerini itiraf etmesi, Jacques’ın içinde uyuyan o ilkel hayvanı istemeden tekrar tetikler. Roubaud’yu öldürmeyi planlarken, Séverine’i çıplak görmesi Jacques'ın öldürme isteğini iyiden iyiye körükler ve sonuç olarak başkanın öldürüldüğü aynı silahı Séverine’in boğazına saplayarak onu öldürür.
Bu korkunç cinayet ise bir başkasının üzerine kalır. Daha önce başkanın ölümüyle de suçlanan köylü Cabuche, Séverine’e karşı gizli bir arzu beslemektedir ve evinde onun topladığı mendilleri ile iğnelerinin bulunmasıyla cinayeti onun işlediği düşünülerek tutuklanır. Mahkeme, Roubaud’nun Cabuche’u azmettirdiğine inanır. Roubaud gerçekte her şeyin sadece kıskançlıktan ibaret olduğunu itiraf etse de bu gerçeği değiştiremez; çünkü mahkemeye göre kıskanç bir adam, karısının sevgilisine karşı bu kadar uysal davranamazdı.
Hikayede gerçek anlamda suçluluk psikolojisi yaşayan tek kişi, itiraf eden Roubaud gibi görünmektedir. Jacques ise cinayetten sonra garip bir şekilde huzurlu hisseder. Ancak bu huzur da uzun sürmez. Jacques, yardımcısı Pecqueux’nün sevgilisiyle yakalanınca aralarında büyük bir kavga çıkar. Son sürat giden bir trenin üzerinde tutuştukları bu kavga, ikisinin de trenden düşüp ölmesiyle sonuçlanır. Tren ise makinistsiz ve kontrolsüz bir şekilde, son hızda ilerlemeye devam ederek gözden kaybolur.
Sonuç: Kaçınılmaz Sonu Bekleyen İnsanlık
Hayvanlaşan İnsan, son derece gerçekçi (natüralist) bir üsluba sahip olmasının yanı sıra, insan doğasının en karanlık dehlizlerine ışık tutuyor. Hikayedeki herkes eninde sonunda ölümle ve öldürme arzusuyla yüzleşiyor; bu vahşi döngü kadın, kıskançlık, içgüdü ya da bastırılmış arzular fark etmeksizin hep ölümle sonuçlanıyor.
Toplum ve adalet sistemi, suçu her zaman alt sınıflarla (işçilerle, köylülerle, dışlanmışlarla) özdeşleştirir. Cabuche gibi bir köylü sırf dış görünüşü ve sınıfı yüzünden kolayca "potansiyel katil ve suçlu" ilan edilebilirken, soylu ve zengin bir adamın küçük bir kız çocuğunu istismar edebileceği gerçeği toplumun aklına bile gelmez. Sınıfsal güç, suçun üzerini örten en büyük kalkandır.
Émile Zola’nın vermek istediği temel mesaj tam olarak şudur: Bir insan dışarıdan ne kadar masum görünürse görünsün, içindeki o hayvani öldürme içgüdüsü açığa çıkmak için her zaman uygun zamanı ve doğru tetikleyiciyi bekler.
Romanı okurken kendinizi kasvetli trenlerin içinde hissettiren o muazzam atmosfer, bitmek bilmeyen aksiyon, dönemin edebi dilini yansıtan akıcı anlatım tarzı; aşk ve ölüm gibi keskin konuları bir araya getirerek bu eseri zamansız bir başyapıt haline getiriyor. 
Emile Zola
··
55 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.