"BEYAZ ADAM'IN YÜKÜ"
"Sarihtir sözüm, bir o kadar da nadide,
Dilimdedir haliyle umumun meşgalesi-
Ezberimdedir gündemi pazarın ve rıhtımın,
Benden sorulur hülasa her tezgâhın üzeri.
Kayırana bilmukabele derim ben fakat,
İşine taş koymadan olmaz hasmın da
Hasetlik bitmez, malumudur ya herkesin,"
Dedi Karların Hanımı hazıruna.
Rudyard Kipling'in 1899'da yazdığı ve emperyalizmi savunan bu şiir kitabı,
ABD'yi İspanya-Amerika Savaşı'ndan sonra Filipinler'i ilhak edip sömürgeleştirmeye teşvik etmek için kaleme alınmıştır.
Şiir, yayımlandığı dönemde (1899) ABD Senatosu'nda Filipinler'in ilhakı tartışmalarında kullanılmış, emperyalizmi savunanlar tarafından benimsenirken Mark Twain gibi isimler tarafından şiddetle eleştirilmiştir. Günümüzde ise ırkçı ve aşağılayıcı bulunarak sömürgeciliğin meşrulaştırılması olarak görülmekte, tartışmalı bir tarihi belge niteliği taşımaktadır.
1907 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Kipling, şair ve hikâye anlatıcısının ötesinde Britanya İmparatorluğu'nun en etkili seslerinden biriydi. Hindistan'da doğmuş, Doğu ile Batı arasında şekillenmiş kimliğiyle büyümüş ve hayatı boyunca kendisini bir Anglo-Hint olarak tanımlamıştı.
Onun dünyasında imparatorluk, yalnızca siyasi bir güç gösterisi değildir. Ona göre Britanya İmparatorluğu, medeniyet taşıma sorumluluğunu üstlenmiş büyük bir organizmadır. Bu bakış açısı, günümüzde yoğun eleştirilere maruz kalan sömürgeci düşüncenin edebiyattaki en güçlü yansımalarından biri olarak kabul edilir.
O, imparatorluğu “iliklerine kadar hissedilen mücessem bir gerçeklik” olarak yaşadı. Onun dünyasında her birey, bu devasa yapının ayakta kalması için fedakârlıkla omuz vermek zorundaydı.
Bu seçki, Kipling'i bir "imparatorluk şairi" olmanın çok ötesine taşıyor. Kitap boyunca ilerlerken, yazarın Britanya'yı âdeta kutsal bir vatan olarak değil, kanla ve gözyaşıyla var olan, sürekli sınanan bir organizma olarak gördüğünü hissediyoruz.
Sömürgeciliği yalnızca "kötü" olarak etiketleyip geçmek yerine, o dönemi yaratan zihniyetin psikolojisini, kibrini ve bu kibrin yarattığı vicdan azabını anlamak isteyen herkes bu eseri mutlaka okumalı.
Kipling'in dizeleri, modern dünyanın uluslararası çatışmalarını, kimlik bunalımlarını ve göçmen ruhunu anlamak için hâlâ güncel bir anahtar.
Bir şairin değil; bir çağın, o çağın hastalıklarının ve kayıplarının kanlı canlı tanıklığı. Okuması kolay değil ama okumaya değer.
Bazı kitaplar bize yeni hikâyeler anlatır. Bazıları ise geçmişin aynasını uzatır.
Kitapla Kalın.
·
21 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.