"AKIL HASTALIĞININ PSİKOGENEZİ"
"Anlamanın önündeki ilk büyük engel tipler arasındaki farklılıktır. İkinci engelse yapılandırıcı yöntemin, doğası gereği kuruntu sisteminin ortaya koyduğu ipuçlarını takip etmesi gerekliliğidir. Hastanın düşünceleri ciddiye alınmalı ve sonuçlarına göre hareket edilmelidir. Araştırmacı ancak bu şekilde psikozun bakış açısını kavrayabilir. Bu durumda kendisinin de psikoza girdiği veya en azından kendi Weltanschauung'unu yarattığı kuşkusu oluşabilir. Böyle bir olasılık kötü olduğu kadar da bilim dışıdır. Herkes farkında olmasa da herkesin bir dünya görüşü vardır. Bunun farkında olmayanlar bilinçdışı ve dolayısıyla yetersiz ve arkaik bir bakış açısına sahiptir, çünkü psişede geliştirilmeden, uykuda bırakılan her şey ilkel durumda kalır."
Collected Works serisinin üçüncü cildi olarak yayımlanan ve psikiyatri tarihinde bir dönüm noktası niteliği taşıyan bir derlemelerden oluşan bu eser, Jung’un klinik dehasını sergilemesinin yanısıra onun Freud’dan ayrılışının tohumlarını ve analitik psikolojisinin temel kavramlarının (arketip, kolektif bilinçdışı) gelişimini anlamak için de vazgeçilmez bir kaynaktır.
Jung, kitabında cesur bir iddia ortaya atar: Şizofreni hastalarının sanrı ve halüsinasyonları anlamsız rastlantılar değildir. Tam aksine, bu semptomlar derin bir psikolojik anlam taşır ve çözümlenmeyi bekleyen birer semboldür.
Dönemin hâkim görüşü olan “hastalık tamamen beyin lezyonlarından kaynaklanır” tezine meydan okuyarak hastaların iç dünyasına kulak vermenin önemini vurgular. Ona göre psikoz, bastırılmış duygusal çatışmaların yani “komplekslerin" bilinçdışından fışkırmasıdır.
Ve der ki, ruh hastalarının insani sırlarına elimizi uzattığımızda, deliliğin kaynağındaki sistem de kendini gösterir. Ve görürüz ki, delilik aslında bize hiç de yabancı olmayan duygusal yaralara verilen sıra dışı bir tepkidir. Jung’un hastalarla kurduğu empatik bağı, bilimsel titizliği ve felsefi derinliği gözler önüne seriyor. Şizofreni gibi karmaşık bir tablonun yalnızca biyoloji veya psikoloji ile açıklanamayacağını, her ikisinin de bir bütünün parçası olduğunu zarif bir dille anlatır. Şizofreni hastalarının sanrı ve halüsinasyonlarının anlamsız rastlantılar olmadığını, aksine derin bir psikolojik anlam taşıdığını savunur. Paranoid vakalardaki içeriklerin, ilkel insanların "büyük rüya" dediği ve mitolojik motiflerle birebir örtüşen yapılar olduğunu belirtir. Bu bağlamda arketipleri, içgüdüsel davranış kalıplarına benzeyen, ruhun evrensel ve kalıtımsal yapı taşları olarak tanımlar.
Sadece beyin değil, kalp de hastalanır
· Çoğu zaman "anlamsız" görünen davranışların altında, anlam yüklü bir geçmiş gizlidir.
· Delilik, çoğu kez, anlatılamamış bir hikâyenin vücut bulmuş halidir.
· Tedavi etmek için önce anlamak gerekir. Anlamak için ise sadece semptomlara değil, o semptomların ardındaki insana bakmak gerekir.
Bu gerçeği en çarpıcı şekilde gösteren örneklerden biri Jung’un anlattığı “ayakkabı diken” kadının hikâyesidir.
35 yıl boyunca psikiyatri hastanesinde yatan bir kadın... Yatağından hiç ayrılmıyor, kimseyle konuşmuyor, hiçbir şeye tepki vermiyor. Dış dünyayla tüm bağını koparmış gibi görünen bu kadının tekrar ettiği tek bir hareket var: Sağ elinin baş parmağıyla işaret parmağını birleştiriyor, sanki bir şey dikiyormuş gibi hareket ediyor, sonra da ovup parlatıyormuş gibi parmaklarını oynatıyor. Uzun yıllar kimse bu hareketlerin anlamını çözemiyor. Hasta bakıcılar sadece gözlemliyor ama hareketlerin dilini çözemiyorlar. Nihayet, yüz yıllık bakıcılık tecrübesi olan biri diyor ki: “Ayakkabı dikiyor, sonra da ovup cilalıyor.”
Peki neden? Kadının neyi diktiği değil, neden diktiği sır olarak kalıyor. Ve bu sır ancak onun ölümünden sonra açığa çıkıyor.
Cenaze törenine gelen 70 yaşındaki kardeşi Jung’a ablasının geçmişini anlatıyor: Gençken bir gence aşık olmuş, ama belli sebeplerden ayrılmışlar. Bu ayrılık onu o kadar sarsmış ki, zamanla ruh sağlığı bozulmuş.
Kardeşinin “Sevgilisi kimdi?” sorusuna cevabı bütün bilmecenin anahtarını veriyor: “Ayakkabıcı.”
Kadın 35 yıl boyunca hiç konuşmadığı, kimseyle paylaşmadığı bir aşkın yasını, bilinçaltının ona öğrettiği tek dille, sembolik hareketlerle yaşıyormuş. Ayrıldığı ayakkabıcı sevgilisinin işini, yatağında, sessizliğin içinde, sonsuz bir tekrarla canlandırıyormuş. Her “diktiği” ayakkabı, her “ovduğu” yüz, sönmeyen bir aşkın ve hiç iyileşmeyen bir yaranın nefesiymiş.
Ruhsal hastalıkların tedavisinde beynin fizyolojisi ve patolojisiyle birlikte, bilinçaltının psikolojisi de mutlaka ele alınmalıdır. Aksi halde, istediğimiz sonucu almak o kadar da kolay olmayacaktır.
Başka bir deyişle: semptomların arkasında saklanmış insan hikâyesi anlatılmalıdır. Çünkü delilik, çoğu zaman, sadece aklın değil, kırılmış bir kalbin de dilidir. Ve o dili anlamadan, sadece beyin kimyasını düzeltmekle iyileştirmek mümkün değildir.
Bu hikâye aslında bize bir şey daha öğretiyor: bazen en “anlamsız” görünen davranışların altında en derin anlamlar gizlidir. Ve insanı anlamak, onun yaptığı hareketleri değil, neden yaptığını anlamaktır.
Psikotik semptomlar rastgele beyin gürültüsü değildir. Sanrılar, halüsinasyonlar ve garip davranışlar, çözülmeyi bekleyen bir anlam taşır. Hasta "Ben Tanrı'yım" dediğinde, bu kibrin değil, çaresiz bir öz-değer arayışının ifadesidir.
"Hastanın söylediklerini saçmalık olarak etiketlemeden önce, onun dilini öğrenmeye çalışın."
Jung, hastalara sadece “vaka” olarak değil, anlatacak bir hikâyesi olan “kişi” olarak bakar. Onun yazılarında, psikotik bir hastanın çığlığının bile bir anlam arayışı olduğunu hissediyoruz. Bizlere sadece bir hastalık hakkında bilgi vermez; insan olmanın, acı çekmenin ve anlam arayışının evrensel bir haritasını sunar. Kitabı eline alan herkesi, ister klinisyen ister sıradan okur olsun, kendi içsel dünyasına daha derin bir aynayla bakmaya davet ediyor.
Akıl hastalığı, bir 'bozukluk'tan çok, ruhun suskun kalmış bir çığlığıdır; ve bu çığlığı duymak, iyileşmenin ilk ve en önemli adımıdır.
Kitapla Kalın.
·
22 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.