Satranç
Kitapta yolcu gemisinde geçen bir satranç karşılaşmasını okuyoruz. Dünya satranç şampiyonu olan Mirko Czentovic, eğitimli ya da entelektüel biri değil; neredeyse tamamen mekanik bir zekâya sahip, soğuk ve kibirli bir karakter. Oyunu bir makine gibi oynuyor. Gemideki yolcular onunla maç yapmak isterken Dr. B. ortaya çıkıyor. Dr. B., Nazi döneminde hiçbir fiziksel işkence görmeden, tek başına bir otel odasında aylarca tecritte tutulmuş biri. Orada tesadüfen eline geçen bir satranç kitabıyla zihnini ayakta tutmaya çalışıyor ve kendi kendine yüzlerce oyun oynayarak ustalaşıyor.
Asıl mesele satranç değil; insanın yalnızlıkla ne yaptığı. Özellikle Dr. B.’nin yaşadığı yalnızlık sıradan bir yalnızlık değil. Konuşacak kimse yok, zaman kavramı yok, temas yok. Sadece dört duvar ve kendi zihni. Satranç başlangıçta onun için bir kurtuluş oluyor; düşünerek hayatta kalıyor. Ama sonra aynı satranç, zihnini ikiye bölüyor. Kendi içinde iki farklı oyuncuya dönüşüyor. Yalnızlık onu güçlendirdiği kadar parçalamaya da başlıyor.
Ben bu hikâyede en çok Dr. B.’nin yalnızlığına takıldım. İnsan dış dünyadan koparıldığında, en büyük tehlikenin kendi zihni olduğunu gösteriyor. Yalnızlık bazen insanı derinleştirir ama fazlası insanı kendine düşman eder. Dr. B. bana şunu düşündürdü: Bir insanı tüketmek için bazen hiçbir şey yapmamak, onu sadece kendi düşünceleriyle baş başa bırakmak yeterli.
Zweig burada sessizliğin, tecritin ve zihinsel yalnızlığın ne kadar yıkıcı olabileceğini çok sade ama çok sarsıcı bir şekilde anlatıyor.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.