Bazı kitaplar sizi diliyle etkiler, bazıları ise anlattıklarıyla. Çöl Çiçeği benim için ikinci gruptaydı. Kitabı bitirdiğimde aklımda kalan şey cümlelerin güzelliği değil, Waris Dirie’nin yaşam mücadelesi oldu.
Henüz küçücük bir çocukken hayatın en acı yüzüyle tanışan Waris’in, yokluk, baskı ve geleneklerin arasında verdiği yaşam savaşı gerçekten insanın içini parçalıyor. Fakat beni en çok etkileyen şey yalnızca yaşadığı acılar değildi; bütün bunlara rağmen pes etmemesi, kendi hayatını değiştirmek için verdiği mücadele ve sesini sadece kendisi için değil, aynı acıları yaşayan milyonlarca kadın için kullanmasıydı. Okurken birçok kez durup düşündüm. Bir insanın böylesine zor şartlardan çıkıp dünya çapında tanınan bir isim hâline gelmesi, ardından yaşadığı travmaları saklamak yerine bunları cesurca anlatıp farkındalık yaratmayı seçmesi gerçekten hayranlık uyandırıcı.
Kitap boyunca anlatılanlar zaman zaman boğazımı düğümledi. Özellikle kadın sünneti gibi insan haklarına aykırı bir uygulamanın hâlâ dünyanın bazı yerlerinde devam ediyor olması hem derinden üzdü hem de öfkelendirdi. Waris’in yaşadıkları yalnızca bireysel bir hikâye değil; sesi çıkmayan milyonlarca kadının ortak hikâyesi gibi hissettirdi.
Fakat kitabın beni en çok etkileyen yönü ile en çok zorlayan yönü birbirinden tamamen farklıydı. Hikâye son derece güçlü ve sarsıcı olsa da anlatım dili aynı etkiyi yaratamadı. Waris Dirie’nin aslında bir yazar değil, bir model olması bunu hissettiriyor. Kitabı okurken çoğu zaman bir roman değil de uzun bir röportaj ya da belgesel izliyormuş hissine kapıldım. Olaylar doğrudan aktarılıyor; edebi betimlemeler, güçlü tasvirler veya duyguların derinlemesine işlendiği bölümler çok fazla yok.
Bu durum kitabı okumamı zorlaştırmadı ama açıkçası yer yer sıkıldım. Çünkü anlatılan olayların ağırlığına rağmen kullanılan dil, bende aynı yoğun duyguyu sürekli canlı tutamadı. Aynı yaşam öyküsü, daha güçlü bir edebi kalem tarafından anlatılsaydı çok daha unutulmaz bir eser ortaya çıkabilirdi diye düşündüm.
Yine de bütün bunlar kitabın değerini azaltmıyor. Çünkü Çöl Çiçeği, edebi gücüyle değil, anlattığı gerçekle ayakta duran kitaplardan biri. Waris Dirie sadece kendi hayatını anlatmıyor; cesaretiyle, mücadelesiyle ve sessiz kalmamayı seçmesiyle birçok insana umut oluyor. Kitabı bitirdiğinizde aklınızda güzel cümlelerden çok, yaşanan gerçekler ve o gerçeklere rağmen ayağa kalkmayı başarmış güçlü bir kadın kalıyor.
Benim için kusurlu ama çok önemli bir kitaptı. Edebi anlamda aradığımı tam olarak bulamasam da anlattığı hikâye, hissettirdikleri ve farkındalık yaratma gücü sayesinde okunmayı fazlasıyla hak ediyor. Bazen bir kitabı unutulmaz yapan şey kusursuz bir anlatım değil, anlattığı gerçeğin ağırlığıdır. Çöl Çiçeği de tam olarak böyle bir kitap.
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.