Schopenhauer ve Ahlak AnlayışFelsefe
Kitap Schopenhauer'un ahlak anlayışını anlamak için başucu kitabıdır. Schopenhauer ahlak anlayışını merhamet kavramı üzerine temellendirir. Bu bağlamda Kant' in ahlak anlayışına eleştiriler yapar. Aynı şekilde Spinoza ve Kant' in merhamet kavramını önemsiz hatta zayıflık olarak görmelerine eleştiriler getirir. Kantin merhamet duygusunu gereksiz bulmasına çok içerlemiş ve ona eleştiriler getirmiştir. Buna karşın K.J. Rousseau'ya övgüler dizer. Onun için "insan yüreğini gerçekten de derinden tanımaktadır." Bu kişi bilgeliğini masa başı kitaplardan değil hayattan aldığını ifade eder. Kendisi daha fazla tutamayacağını ifade ederek sayfalarsa ona methiyeler sunar.
Schopenhauer'in ahlak anlayışı insanlarala özdeşlik kurmayı sağlamada ileri gelen acıma duygusuna yani merhamete dayandığı söylenebilir. Empati duygusunu da merhamete iliskendirdigi kolaylıkla görülebilir. Ona göre insanı insancıl yapan yada davranışını ahlakı kılan yegane duygu merhamettir.
Kant' in yalan söylememe ile ilgili kesin tutumunu sert bir şekilde eleştirir. Kişi yalana kendisini savunmak için başvurabileceğini ifade eder. iyi ,kötü, adil, hak, sevgi, adalet, gibi kavramların yanında özellikle bencillik, kötülük ve merhamet kavramlarına ekstra bir vurgu yapar.
Schopenhauer'a göre bir davranışın ahlakı olabilmesi için, karşılık beklemeksizin kaşınızdaki kişiye yardim elini uzatmanızdır. Tek amaç karşınızdaki kişinin ihtiyacını giderebilmek olmalıdır. Ama burada bir şerh koyar ve bu yardımı herkesin hak etmediğini ve herkese yapılamayacağını da söyler.
"Bir davranış ancak ve ancak merhamet duygusu ile ortaya çıkmışsa,ona ahlâkı bir değer atfedilebilir. Bunun dışında başka güdü veya duygularla tetiklenen davranışların hiçbiri için ahlakı olma olasılığından dahi söz konusu degildir" şeklinde kesin bir ifade kullanır.
Schopenhauer kitapta belli bir yerden sonra düşüncelerini desteklemek için çok fazla doğrudan alıntı yapar. Alıntılar gayet etkileyici ve güzeldir.
Schopenhauer dinlere atıflar yapar. Ahlakı bir toplum için dinlerin çok etkisinin olmadığını ifade eder. "Dinin ahlaklı olmak konusundaki etkisi uygulamada oldukça azdir" şeklinde ifade eder. Yunanları örnek verir. Hıristiyan ahlakını teoride ve pratikte farklı olduğunu, haçlı seferleri, din savaşları vb. örnekler vererek eleştirir. Bir işinin davranışlarını öbür dünyadaki mükafat için düzeltmiş olmasını ahlakı olarak görmez.
Birçok kültür ve inanışta merhametin önemine atıflar yapar ve onu zirveleridir.
yaptığı bir kaç alıntı.
"Merhamet erdemlerin en degerlisidir."
"En iyi insan en merhametli olan insandır."
"Nasıl oluyorda merhamet bizi bu denli sarsıyor......" J. J. Rousseau emile'sinden alıntılar yapar.
Önemli bir vurgusu da hayvan haklarıyla ilgilidir. Çok ileri düzeyde hayvan hakları ile ilgi methiyeler dizer. ingilizler ve Amerikalılar'da hayvan hakları savunucularına ve derneklerine vurgu yapar. 1839'da gazete ve dergilerde hayvan hakları ile ilgili hassasiyeti över. Hayvan hakları için bağışçıları ve o derneklerin çabasını tabiri caizse göklere çıkarır. Almanların örnek almasını ister. Buradan bakinca adamların 1800 lerde sorun ettiği şeyleri daha yeni yeni yasal düzenlemeler yapmaya başladığımız aklıma gelince üzülmesek elde değil maalesef:((
Sonuç olarak okumak gerekir. Okuyun bu kitabı derim. Schopenhauer'un ahlak anlayışını öğrenmek istiyorsanız baş ucu kitabı olacak niteliktedir. Vesselâm.
·
68 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
