Yazar:
Arthur Schopenhauer
Çevirmen:
Zekai Kocatürk
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 23 dk.
Sayfa Sayısı:
155
Basım Tarihi:
2017
İlk Yayın Tarihi:
Nisan 2007
Yayınevi:
Dergah
Orijinal Adı:
Über das Mitleid
ISBN:
9789759954925
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
neminem laede*Felsefe-Düşünce
Schopenhauer’a hayran olmamak ve ondan nefret etmemek mümkün değil. Kant ve Platon’dan etkilendiğini bu kitapta daha net görebiliyoruz. Schopenhauer, isteme(istenç) ve tasarım üzerine kurulu felsefesine ilk bölümlerde bolca değiniyor. Canlılar üzerinde etkili olan “istenç”in asla doyurulamayacağını, onu Danaidler’in fıçısına* benzeterek vurguluyor.
(*Mitolojide Danaidler, Danaos’un kızlarıdır ve altı delik bir fıçıya sonsuza kadar su doldurmaya mahkum edilerek cezalandırılmışlardır.)
Kitap bolca tekrarlardan oluşuyor, biraz da konular dağınık ele alınmış, kendimce başlıklara ayıracağım ve en son kitabın bana çağırışım oluşturduğu Kohlberg’in ahlak gelişimi kuramına değineceğim.
MERHAMET KAVRAMI
Kitabın büyük bölümü ahlak felsefesi ve bu bağlamda da “merhamet” kavramı üzerine kurulu. Özellikle önemli olan ilkelerden biri neminem laede (kimsenin acı çekmesine izin verme). Diğeri de omnes juva (herkese yardım et).
Schopenhauer bütün davranışların ahlaktan yoksun olduğunu çünkü içerisinde bencillik bulunduğunu belirtiyor. Tek ahlaklı davranış ve ahlakın temelinde yer alan şey, merhamettir. Acımasızlık dürtüsü ise merhametin zıddı olduğu için bağışlanması mümkün olmayan suçtur.
İnsan davranışlarının üç temel itici güdüsü vardır,
- Bencillik: kişinin kendi rahatını amaçlaması
- Kötülük: kişinin başkalarının acı çekmesini amaçlaması
- Merhamet: kişinin başkalarının rahatını amaçlaması.
Bunların dışında, bolca açıklamalarda bulunduğu adalet kavramının yanında, haksızlık, görevini yerine getirmemek, hıyanet kavramlarını da işliyor. Hıyaneti, en tiksinti verici davranışlardan kabul ediyor ve Dante’nin de, hainleri şeytanların bulunduğu cehennemin en derin yerine yerleştirdiğini de ekliyor. Dante’ye yaptığı atıflar, beni kitaplığımda bekleyen İlahi Komedya setimle göz göze
Schopenhauer ve Ahlak AnlayışFelsefe
Kitap Schopenhauer'un ahlak anlayışını anlamak için başucu kitabıdır. Schopenhauer ahlak anlayışını merhamet kavramı üzerine temellendirir. Bu bağlamda Kant' in ahlak anlayışına eleştiriler yapar. Aynı şekilde Spinoza ve Kant' in merhamet kavramını önemsiz hatta zayıflık olarak görmelerine eleştiriler getirir. Kantin merhamet duygusunu gereksiz bulmasına çok içerlemiş ve ona eleştiriler getirmiştir. Buna karşın K.J. Rousseau'ya övgüler dizer. Onun için "insan yüreğini gerçekten de derinden tanımaktadır." Bu kişi bilgeliğini masa başı kitaplardan değil hayattan aldığını ifade eder. Kendisi daha fazla tutamayacağını ifade ederek sayfalarsa ona methiyeler sunar.
Schopenhauer'in ahlak anlayışı insanlarala özdeşlik kurmayı sağlamada ileri gelen acıma duygusuna yani merhamete dayandığı söylenebilir. Empati duygusunu da merhamete iliskendirdigi kolaylıkla görülebilir. Ona göre insanı insancıl yapan yada davranışını ahlakı kılan yegane duygu merhamettir.
Kant' in yalan söylememe ile ilgili kesin tutumunu sert bir şekilde eleştirir. Kişi yalana kendisini savunmak için başvurabileceğini ifade eder. iyi ,kötü, adil, hak, sevgi, adalet, gibi kavramların yanında özellikle bencillik, kötülük ve merhamet kavramlarına ekstra bir vurgu yapar.
Schopenhauer'a göre bir davranışın ahlakı olabilmesi için, karşılık beklemeksizin kaşınızdaki kişiye yardim elini uzatmanızdır. Tek amaç karşınızdaki kişinin ihtiyacını giderebilmek olmalıdır. Ama burada bir şerh koyar ve bu yardımı herkesin hak etmediğini ve herkese yapılamayacağını da söyler.
"Bir davranış ancak ve ancak merhamet duygusu ile ortaya çıkmışsa,ona ahlâkı bir değer atfedilebilir. Bunun dışında başka güdü veya duygularla tetiklenen davranışların hiçbiri için ahlakı olma olasılığından dahi söz konusu degildir" şeklinde kesin
Hayat bir cehennem mi?·155 syf.·Felsefe
10/10
2020 77. kitabı
Sevgili kitap severler, merhaba. Bu güzel kitap genel olarak Schopenhauer'ın ahlâk felsefesini anlatıyor. Schopenhauer'ın ahlâk felsefesinin temeli merhamet duygusuna dayanmaktadır. Ona göre insanı insan yapan, insanı kötülükten alıkoyan, hakiki adalet ve insan sevgisine götüren yegane duygudur merhamet. Ancak bu duygu sayesinde biz ve öteki insanlar arasındaki duvarlar ortadan kalkar. Bu duygu sayesinde ahlaklı ve iyi bir insan olunur. Ahlâk ve merhamet birbirini tamamlayan bir bütünün parçalarıdır.
Schopenhauer'ın ahlâk felsefesinin temel taşı merhamet duygusu olsa da felsefesini anlatırken bencillik, iyilik, kötülük, intikam, sevgi, adalet, kıskançlık, ihanet ve insanların yalan söyleme nedenleri gibi insan davranışları üzerine tespitleri de var. Hayatı hep bir gri bir bulut gibi gören, insan yaşamının acıyla hapsolduğu savıyla karamsarlığın nirvanasını yaşayan, varoluşun ve yaşam isteğinin anlamsız olduğunu ve ölümün ya da hiç doğmamış olmanın yaşamdan daha güzel olduğunu yani yaşama istemini reddeden bir filozof Schopenhauer. Dolayısıyla Schopenhauer okurken oldukça mekankolik ve karamsar olmanız çok olası. Hayatın hiçliği ve acılarına dair yapmış olduğu açıklamalarla insanın isteklerinin sınırsız ve doyrulmayan bir yanı olduğunu, elde edilen her tatminin yeni isteği tetiklediğini ve yetersiz tatminin ölümün reçetesi olduğunu söyler. Dünyada çoğu insanın hayatının acı ve kederle dolu olduğunu bu yüzden de çabuk sonlandığını dile getirir. Mutlu insanların varlığını yadsır ve bir istisna olarak görür. Hayatı tam da şöyle tarif eder:
Çevremizdeki her şey, cehennemdeymişçesine kükürt kokmaktadır. Her şeyde bir eksiklik vardır. Hoş olan da, hoş olmayan da; her ne varsa, her zevk esiktir, yarımdır; her eğlence, rahatsızlığını da beraberinde getirir; her rahatlama,
Puan vermedi
Arthur Schopenhauer’un “Merhamet” üzerine düşünceleri, onun ahlak felsefesinin merkezinde yer alır. Bu metin, çoğunlukla filozofun “Ahlakın Temeli Üzerine” adlı eserindeki görüşlerinden derlenmiş bir çerçeve sunar. Schopenhauer’a göre gerçek ahlakın kaynağı akıl, din ya da toplumsal kurallar değil; doğrudan doğruya merhamet (şefkat) duygusudur.
Filozof, insan davranışlarını üç temel güdüyle açıklar:
Bencillik (egoizm) – Kişinin kendi çıkarını öncelemesi
Kötülük (başkasına zarar verme isteği)
Merhamet (başkasının acısını kendi acısı gibi hissetme)
Schopenhauer’a göre ilk iki güdü doğaldır ve yaygındır; ancak ahlaki değer taşıyan tek motivasyon merhamettir. Çünkü merhamet, bireyin kendi sınırlarını aşarak başkasının acısıyla özdeşleşmesini sağlar. Bu durum, onun metafiziğinde önemli olan “irade” kavramıyla da ilişkilidir: Tüm varlıklar özde aynı iradenin tezahürüdür; dolayısıyla başkasının acısını hissetmek, aslında kendi özümüzle temas etmektir.
Metinde dikkat çeken önemli noktalardan biri, Schopenhauer’un ahlakı çıkar, ödül veya ceza beklentisinden tamamen ayırmasıdır. Ona göre bir davranış, ancak hiçbir karşılık beklemeden ve sırf başkasının acısını dindirmek amacıyla yapılıyorsa ahlakidir. Bu yaklaşım, Kant’ın görev ahlakından ayrılır; çünkü Kant akla ve ödeve vurgu yaparken, Schopenhauer doğrudan duyguyu temel alır.
Schopenhauer ayrıca merhameti sadece insanlarla sınırlamaz; hayvanlara yönelik şefkati de ahlaki olgunluğun göstergesi sayar. Bu yönüyle düşüncesi, modern hayvan hakları anlayışının erken felsefi temellerinden biri olarak değerlendirilebilir.
Genel Değerlendirme:
“Merhamet” metni, kısa ama yoğun bir felsefi derinlik taşır. Okuyucuya, ahlakın kaynağını dışsal kurallarda değil, insanın içsel duyarlılığında araması gerektiğini hatırlatır.
Merhamet Ahlâkı: Schopenhauer1000Kitap
Eser; Schopenhauer'un hemen her eseri gibi akıcı, muhkem ve vurucu bir üslûba sahip. Bu eserde Schopenhauer ahlâkı kendi düşüncesine göre temellendiriyor, bunu yaparken günlük hayattan seçtiği örneklerden, diğer filozofların görüşleriden ve kendi felsefesini üzerine oturttuğu ''irade''den destek alıyor. Bu da yapığı temellendirmeyi son derece vâzıh bir hâle bürüyor.
İnsan davranışlarını kötülük, bencillik ve merhametin yönettiğini söyleyen filozof, eserin adından da anlaşılacağı gibi ahlâkın temeline merhameti yerleştiriyor. Bir davranışın ahlâklı sayılabilmesinin yegâne göstergesinin temelinde merhametin yer alıp almamasının olduğunu söylüyor. Kant ve Nietzsche'nin zayıflık olarak niteledikleri merhamet, Schopenhauer'un ahlâk felsefesinde en temelde yer alıyor. Filozofun ahlâk anlayışı tam da ilk hocası olarak gördüğü Kant'ın ilkelere, değişmezliklere, akla dayalı ahlâk anlayışının karşısında yer alıyor.
Sarsıcı, düşündürücü ve dönemin filozoflarının tersine (Hegel, Fichte, Schiller) son derece açık bir üslûba sahip olan eserin özellikle ahlâk felsefesine meraklı kitapseverlerin kütüphanesinde mutlaka yer almalı diye düşünüyorum.
Merhamet Gerek·155 syf.·Felsefe
9/10
2020 57. kitabı
Schopenhauer merhamet kavramının en iyi zıddıyla anlatmak zannına kapılmış olacak ki kitap boyunca merhametin diğer kutbuna oturttuğu bencilliğe fazlasıyla gönderme yapar. Kötülüklerin merkezine bencilliği alınca, başkasına karşı duyulan çıkarsız fikri merhamet diye önceler. Mantık olarak doğru sonuçlara ulaştığına şüphe yok. Sadece kavramların yer değiştirmesi ya da başka cephelerden başkalaşıma uğramaları mümkün. Yani ortaya konulan fikir bireysel olsa da kavramlar filozofu bağlasa da doğruya ve yanlışa götüren yolu göstermesi açısından evrensel kaidelerin satır aralarında yakalandığını görülür. Sonuçta iyiliğin ve kötülüğün kefesine konanların cinsinden ziyade hangi kefenin daha ağır bastığı önemlidir. Schopenhauer ölçüde tartıda hile yapın iyiliğin tarafına elinizi atın diyor. Dinlediğimizde pek de pişman olacağımız bir düşünce değil. Fakat yine de Schopen konudan çok dışarı çıktığı bazı fikirlerinde yadırganacak görüşlere imza atıyor. Misal kadınlar hakkında :)
10/10
Beğendi
·2020 2. kitabı
Genellikle acıyla dolu hayat hikayeleri bizi derinden etkiler. Sinema sanatında çokca kullanılan, kökenlerini Antik Yunan'da bulduğumuz "katarsis" tam olarak bunu ifade eder. Bizler katarsis yaparız yani böylesine darmadağın olmuş hayat hikayelerinde kendimizi acı çeken insanın yerine koyar ve onunla birlikte arınırız. Schopenhauer her kitabında olduğu gibi bu kitabında da bizi acının pozitif gerçekliği ile yüzleştirir. İyimser bir bakış açısını, yaşama sevincinin yanlış bir telaffuzu olarak niteler. Bu dünyada her canlıya ihtiyacı olanın en azı verilmiştir ve bu yüzden tüm canlılar durmadan bir varoluş savaşı içerisindedir. Hayat cehennemdir, ona kötülük hakimdir. İşte böyle bir dünyada hayatı yaşanabilir kılan ahlakın kaynağında bulunan acıma duygusu, yani merhamettir. Merhamet bizi yüce olana sevkeder. Ancak biz başkasının yerine kendimizi koyarak iyi bir şeyler yapabiliriz. Şunu da söyleyebilirim ki diğer kitaplarında olduğu gibi bu kitabında da istenç ve acı kavramları üzerinden açıklamalarını yapmış. Her cümlesinin altını çizeceğiniz ve her cümlesi üzerinde defalarca düşünebileceğiniz bir eser. Hayatın temelinde acı olduğunu, mutluluğun şakacı bir hayalet gibi el uzattığınızda yok olacağını, dünyanın bir seyir kutusu olmadığını düşünüyorsanız Schopenhauer hislerinize tercüman olabilecek nadir kalemlerden biridir.
Schopenhauer kendi ahlak felsefesinin temellerini anlattığı bu eserinde, yine çok karmaşık ve çetrefilli konulara değiniyor.
Öncelikle insanın istek ve arzularının kontrolsüzce peşinden koşmasının, insanın doğasındaki bencilliğinin, hırslarının analizini yapıyor. Bunun sonucunda da hayattaki acıların izini sürüyor ve gözler önüne seriyor.
Schopenhauer bu içinden çıkılmaz ortamda, ahlaki olarak değerlendirebileceğimiz iyilik, cömertlik, merhamet gibi davranışların da bu acılardan doğduğunu ve bu acıları, hem kendisinde hem de başka canlılarda farkına varan insanın daha ahlaklı olabileceğini vurguluyor. Bu noktada da ahlakın, iyiliğin, sevginin temeline de insandaki merhamet duygusunu oturtuyor. Buna göre, kendisini başkasının bedeninde, duygusunda, acılarında hisseden, yani empati sahibi insanın merhamet sahibi ve iyi bir insan olabileceğini ifade ediyor. Merhamet duygusuna dayanmayan sevginin ise her ne olursa olsun bencillikten kurtulamayacağını belirtiyor. Ayrıca merhameti de yalnızca insanlara yönelik değil, başta hayvanlar olmak üzere bütün canlılara yönelik olarak ele almakta. Yazarın dönemini göz önünde bulundurunca bu konuda daha ileri bir noktada olduğunu söyleyebiliriz.
Kitapta ahlakın kurallarla dayatılmasının insanların davranışları değiştirse de kalbe inemeyeceğini, insanı gerçekten ahlaklı yapamayacağını da belirtiyor. Bu noktada yazar, insanın özüne, vicdanına odaklanıyor. İnsanın iyiliğe, kötülüğe, bencilliğe ya da merhamete ancak doğuştan sahip olabileceğini, bunun sonradan değiştirilemeyeceğini belirterek, yine karamsar bir sonuca bağlıyor düşüncelerini. :)
Sonuç olarak, Schopenhauer'un eleştirdiği ve birçok filozofun ihmal ettiğini belirttiği merhamet duygusu ile ilgili olarak çok değerli tespitleri bulunmakta. Okumak ve değerlendirmek şart diye
Merhamet1000Kitap
"Ağlama eyleminin temelinde sevgi, merhamet, ve hayal vardır. Bu sebeple de katı kalpli ve hayal gücü olmayan insanlar kolay kolay ağlamazlar.Çünkü gerçek sevginin Temelinde Merhamet duygusu yatar "
Niçin Merhamet duyarız?Felsefe
Kitap Schopenhauer'un ahlâk felsefesini açıkladığı bir eser.
Schopenhauer'un ahlak felsefesinde en yüce duygu Merhamettir. Schopenhauer'un denemelerinden oluşuyor, denemelerin bazılarının konuları şöyle; Niçin Merhamet duyarız?, Merhamet niçin en yüce duygudur?, Merhamet'in kökeni nedir?.
Kitabın birçok denemesinde Psikolojik ve Metafizik açıklamalara girişiliyor. Eğer bu alanlara ilginiz var ise okursanız zevk alacağınız bir eser.
Ayrıca eserde Brahmanizme, Hristiyanlığın sevgi diline,Asya/Ortadoğu dinlerindeki merhamette inanca,Batılı devletler arasındaki farklara değiniliyor.
Schopenhauer'un Aşkın metafiziği kitabını okuyunca kafanızda oluşan Schopenhauer'un Aşkı bir makine gibi tanımlası, Bir sisteme oturtmasıyla oluşan imajı kesinlikle silip atıyor.
Yazar Hakkında
Arthur SchopenhauerYazar · 67 kitap
Arthur Schopenhauer, Alman filozof, yazar ve eğitmendir. Aynı zamanda Immanuel Kant'ın en çok değer verdiği öğrencisiydi. Schopenhauer, Alman felsefe dünyasındaki ilklerdendir ve dünyanın anlaşılmaz, akılsız prensipler üzerine kurulu nedenselliklerinin olduğunu söyleyerek dikkatleri çekmiştir.Ayrıca Schopenhauer, Nietzsche'nin ilk akıl hocasıdır.
