Cezmi, ilk tarihi roman.
Namık Kemal'in yazdığı bu kitabı bana 8. sınıfta öğretmenim hediye etmişti. Tarihe ilgim olmadığı için okumamıştım. 8 yıl sonra elime aldığım bu kitap bana aslında o zamanlar ne kaçırdığımı anlatacaktı.
Kitap kahramanı Cezmi, bir tımarlı sipahinin oğlu.Kitapta bir babanın oğlunu nasıl yetiştirdiğine tanık oluyorsunuz. Cezmi bir şair ve çok iyi bir asker olarak yetişiyor. Romanda Cezmi şairliği hakkında Fuzuli Bağdat kasidesine nazire yazmaya iddiaya tutuşan bir şair diyebilirim.Eser, sürükleyici bir anlatıma sahip. Beyitlerin çokça bulunduğu, Osmanlı'nın Kanuni ve Sokullu zamanlarında geçen Cezmi' nin devlet makamında yükselişini anlatan güzel bir romandı.Cezminin yükselişinde dost olduğu Adil Giray da romanın önemli bir bölümünü kapsıyor. Osmanlı için savaşan Kırım hanlığının komutanlarından Adil Giray'ın, İran Şah'ının kızkardeşi Perihan ile olan aşkının da anlatıldığı roman, divan edebiyatı ve Osmanlıya ilgisi olan okurlar için birebir.
Romanda geçen ve hoşuma giden bir beyit bırakıyorum şuraya:)
Muhaberenin ilerleyen safhalarında Derviş Paşa'nın atından düşmesi üzerine Cezmi'nin okuduğu beyit;
Serkeşlik etti tevsen-i baht-ı sitîze-kâr
Düştü zemîne sâye-i eltâf-ı Girdigâr
(Bâkî).
Tarih denilen huysuz ve kavgacı at emre kusurda bulundu. Allah lütfunun gölgesi yere düştü.