Gölgesizler ,Hasan Ali Toptaş'in 1994 yılında Yunus Nadi roman ödülü alan eseri. Toptaş'in deyişiyle bir kayboluş ve sonrasında tekrar varoluş hikayesi .
Baştan belirtmek gerekir ki postmodernist bir tarzda oluşturulan eser popüler kitapseverlere hitap etmiyor maalesef . Illa okumak istiyorsanız yazarın Kuşlar Yasına Gider adlı eserinin en anlaşılır yapıda olduğunu belirtmek isterim ve bu eseri popülist okurlara tavsiye ederim .
Gölgesizler adından da anlaşılacağı üzere bilinmezliklerle örülü bir kayboluş hikayesi . Kent ve köy olmak üzere iki mekanı olan eserde bu mekanlar arası geçişler saydam bir şekilde ve 'Ayna' sembolüyle sağlanıyor . Ayna kavramını belirginleştirmek için de berber dükkanı mekan olarak seçilmiş .
Çoğulcu bakış açısının etkin olduğu eserde baş anlatıcı varlığı muğlak şekilde verilen yazar-anlatıcı . Anlatıcı değiştikçe eserdeki neden sonuç ilişkisi de iyice belirginsizleşiyor. Yazar-anlatıcı bir 'Gölge' gibi olaylara müdahil olup kayboluşların hikayesini fantastik bir tarzda okuyucuyunun hayal dünyasına gayri nizami yerleştiriyor.
Eserde mekan gibi zaman unsuru da belirsizlikler üzerine kurulmuş . Anlatıcı bazı kısımlarda flashbeck -geriye dönüşlü anlatım- yöntemini kullanarak zamanı kendine göre yeniden ayarlıyor . Zamanın bilinmezliğine hayali öğeler de eklenince okurun muhayyilesi tam anlamıyla cadı kazanına dönüyor .
Eserin üslubu klasik Toptas üslubu . Duru ve tertemiz bir Türkçe , titizlikle kurulmuş şiirsel devrik cümleler , canlı ve renkli tasvirler ve özellikle yazarın olmazsa olmazı fantastik unsurları anlatırken kullandığı tabirler.
Eserde Aynalı Fatma'nın efsanevi hikayesinin anlatıldığı bir kapsül öykü de var . Özellikle Yaşar Kemal'in romanlarında bulunan bu öyküler Toptas tarafından da sıkça kullanılıyor . Ayrıca romandaki delişmen at , Yaşar Kemal'in Ince Memed romanındaki Memed'in kutsal atını hatırlattı . Hatta aynı 'At' Kuşlar Yasına Gider romanındaki hayali ata da çok benziyor .
Gölgesizler romanı aynı isimle 2008 yılında Metin Ince tarafından sinemaya uyarlanmış . Kitabı okuduktan sonra filmi izleyeyim dedim ,gerek görüntü kalitesinin yetersizliği gerekse filmin maalesef kitap kalitesini aşamaması bende hayal kırıklığı yarattı .
Hasan Ali Toptaş'ın konuk olduğu Doğan Hizlan'in sunduğu Trt2'de yayımlanan Edebiyat Söyleşileri adlı programı da izlemenizi öneriyorum ve hepinize keyifli okumalar diliyorum...
" Sevmek insanın erişebileceği en yüksek mertebedir...
GölgesizlerHasan Ali Toptaş