Cengiz Aytmatov, Kırgızistan Türk edebiyatının en önde gelen simalarından birisidir. Kırgızistan milli yazarı seçilmiştir. Editörlük, muhabirlik, büyükelçilik yapmış çok yönlü bir insandır. Eserleri birçok dile çevrilerek evrensel bir kimlik kazanmıştır. Bazı kitapları sinemaya uyarlanmıştır. Hayatı boyunca birçok ödüle layık görülmüştür. Bunun yanında milli kimliğinden ayrılmamıştır.
1963 yılında yazdığı “Toprak Ana”, yazarın ilk romanıdır. Üslubu; benzetme, betimleme ve kişileştirmeleri ile harika bir roman olmuş. Romanında bozkır ortasında bir köy üzerinden savaşın yıkıcılığını ele alıyor. Toprağa değer veren ve ona bağlı olarak yaşamını sürdüren köy halkının, savaşın başlaması ile yaşadığı olumsuzlukları anlatıyor. Savaşı şu sözlerle özetliyor: “ Bir savaşın haklısı, galibi olabilmek için, sonuna kadar savaşmak ve yenmekten başka çare olmadığını ben işte o zaman anladım. Ya savaşacak yenecektik, ya da ölecektik.”
Kitapta savaşla birlikte yaşanan zorlukları, hasat zamanının umutla beklenmesini, merkezden alınan ürünler sonucunda geride kalan köylülerin yaşadığı zorluk ve açlığı, koca kışı zorla geçirmek zorunda kalan ve birbirine kenetlenerek ayakta kalan köy halkını görüyoruz.
Kitap, Tonganay Ana’nın toprak ana ile muhabbetiyle başlıyor. Eşi Suvankul ile tanışmalarını ve aile olmalarını; çocukları Kasım, Caynak ve Masalbek’in büyüyüp adam olmaları; oğlu Kasım’ın evlenmesi ile gelini Aliman’ı görüyoruz. Savaşın başlaması, cepheye giden eşinin ve çocuklarının ölüm haberleri, baş başa kalan gelin Aliman ve Tonganay’ın acıklı hayatıyla devam ediyor. Tonganay Ana, toprağa bağlı zorlukla geçen bir ömrünü, yine toprak anaya anlatıyor.
Toprak Ana romanı her ne kadar savaş ile hayatı değişen insanları konu alsa da satır aralarında hazineler gizli. Suvankul’un “ …İnsanın çok büyük mutluluğa ihtiyacı yoktur Tonganay. Bir çiftçi için mutluluk, kendi tarlasını sürüp ekmek ve ürün almaktır.” Sözleriyle Toprak Ana’da mutluluğun en doğal ve güzel halini buluyoruz. Toprak Ana: “ Gerçek mutluluk, yavaş yavaş, azar azar gelir ve bu bizim hayata bakış açımızla, çevremizle, çevremizdekilere bakış açımızla doğrudan doğruya ilgili ve oranlıdır. Mutluluk, birbirini tamamlayan ufak tefek şeylerin birikmesidir.” sözleriyle gerçek mutluluğu bize fısıldıyor. “… bir ananın mutluluğu, milletin mutluluğundan doğuyor, aynı kökten olan ağacın dalları gibi bir kökten geliyor. Kaderi de onun kaderiyle bir oluyor. Çektiğim bütün acılara, hayatın bana indirdiğini korkunç darbelere rağmen bugün de bu düşüncedeyim. Ne olursa olsun, milletim yaşıyor, ben de yaşıyorum.” sözleriyle millet sevgisini bize anlatıyor. “ İyilik, yola düşen, yoldan toplanan bir şey değildir. Tesadüfen ele geçen bir şey değildir. İnsan iyiliği ancak bir insandan öğrenir.” Sözleriyle değerlerin aktarım yolunu anlatıyor. Aşık Veysel’in kadınları için söylediği “ Onlar insan, biz insanoğluyuz.” sözünü kitapta: “ Sen kadınsın. Sen her şeyin üstündesin, daha bilgesin. Bir insansın sen!” sözleriyle buluyoruz.
Kitap ŞuuruToprak AnaOğuzhan SaygılıCengiz Aytmatov
Toprak AnaCengiz Aytmatov · Ötüken Neşriyat · 202277,9bin okunma