Ali Şeriâti'nin İnsanın Dört Zindanı adlı eseri 1970 yılında Petrol Fakültesi öğrencilerine sunmuş olduğu tezidir. Eser "İnsanın tanımlanması, dört zorlayıcının ne olduğu, bu dört zorlayıcının etkisinden insanın nasıl kurtulacağı" şeklinde üç ana bölümü ihtiva etmektedir. Beşerî varlıktan yaratılışa özgü fıtrî ve zâtî bir hicrete yani insan olmaya geçişin bilinç, irade ve yaratıcı gücün farkındalığı ile mümkün olacağını anlatmaktadır. Tüm bu boyutlara göz önünde tutarak Hz. Adem'in varlık serüvenini bizler için yeniden anlamlandırır.
İdeolojilerin belirlenimciliği ile ancak beşerî bir zindanda yaşanabileceğini gösteren Şeriâtî, "Doğa zindanından bilincini, irade ve yaratıcılığını, doğayı tanımakla yani bilimle kurtulabilir ve elde edebilir. İkinci zindan olan ‘Historizm’ zindanından tarih felsefesini ve tarihsel determinizmin nasıl yönlendirebileceğini kavramakla, tarih bilimi ile kurtulabilir. Üçüncü zindan olan ‘Sosyolojizm’ zindanından (toplumsal düzen zindanından) da bireyler, yine bilim ile kurtulabilir ve kendi toplumsal düzenlerinin kurucusunu olabilirler" der.
İnsanın aciz ve tutsak kaldığı dördüncü zindan ise "Kendim" zindanıdır. Kendim zindanı, diğer zindanların aksine her dönemden daha çok teknolojiye sahip bulunmadığı, tabiat bilimlerinin bilinmediği, sosyoloji ve tarih felsefesinin anlaşılmadığı dönemden daha çok insanı aciz bırakmaktadır. Çünkü bu zindan Şeriatî'nin ifadesiyle " bu zindanın duvarları etrafımda bir duvar değildir. Bu öyle bir zindandır ki kendimle birlikte taşıyorum. Bundan dolayı bu zindan da tanıma ve bilinç hepsinden daha zordur. Bu zindandan bilim ile kurtulunamaz. Çünkü bilenin, alimin kendisi de tutsaktır."
Peki Ya Kurtuluş?
Aşk ile...
Aşkın sufi, irfânî ya da buna benzer tüm tanımlarının üstünde ezber bozan lojik anlamayı imkansız kılan boyutunu Şeriati'nin satırlarında müşahede edeceksiniz.
Not: Kur'ân'dan ayetler, Rene Descartes, Andre Gide, Albert Camus, Jean Paul Sartre, Martin Heidegger, Abdülkadir Mâlik gibi Şeriati'ye etki eden isimlerin metnin felsefesine olan etkisi de dikkat çekmektedir.
·
21 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.