* Kitabın ana karakteri Mennocchio okuyan, soran, eleştiren, sorgulayan ve dünyanın kendi içinde gelişmiş düzenini kabul etmeyen, akıl süzgeçinden geçirmediği birşeyi kabul etmeyen marjinal bir karakterdir.
** Okuduğu kitaplar sonucunda yeni bir evren ve dünya oluşturmaya çalışmış 16. Yy Engisizyon mahkemesine düşünsel ve dini bir savaş açmıştır. Mennocchio'ya göre Kiliseler dini kurum olmaktan çıkıp ekonomik güç elde etmeye çalışan, halkı sömürmek için bir araya gelmiş birkaç kişiden oluştuğunu savunur. Kilisenin yozlaştığını ve kendilerine oluşturdukları dünya görüşüne karşı çıkar.
*** İsa Mesih' in asla Tanrı olmadığını İsa Mesih'in ebedi Tanrı olsaydı kendisini yakalayıp çarmıha germelerine izin vermeyeceğini, çarmıha gerildiğine göre Tanrı olamayacağını dile getirmesi üzerine, mahkemeye ihbar edildi.
**** Kilise büyük korkuya kapılmıştır. Çünkü ok yaydan çıkmış, özgürlük ruhlarda uyanmaya başlamıştır. Yeni yeni Reform hareketleri ve Protestan ayaklanmaları kiliseyi ve karanlık, barbar düşünceseni iyice köşeye sıkıştırmıştır.
***** Değirmenci Mennocchio ve kilisenin savaşı bir nevi ölüm-kalım, güç ile hakkın savaşı...
****** Mennocchio'ya göre dünya kaostan peynirde bozulan kurtlar gibi bozulmuştur. Rahiplerin söyledikleri şeyler halkı kandırmak için, zenginlik elde etmek adına uydurdukları masallardan ibarettir.
******* Din iktidarını karşısına alarak büyük zihni mücadele içine giren, yılmayan geri çekilmeyen ve Bruno örneğinde olduğu gibi korku kilisenin taşlarına kadar girmiştir.
********* Kilisenin zorbalığı, baskı, gericiliğine karşı tüm benliğiyle Ortaçağ karanlığına umut olan aklın temsilcisi değirmenci Mennocchio...Mikro tarih yazımının en güzel örneklerinden , gerçek yaşanmış bir hikayeden kurguya... Tarihin sadece kralları değil, haksızlığa başkaldıran Mennocchio'nun haklı isyanı... Mutlaka okuyun.