Vicdana konamayan "beyaz" insanEdebiyat
Puan vermedi·224 syf.··
Beğendi
·2020 73. kitabı
·27 saatte okudu
·Okunma: 03 Ağustos 2020 22:57
Hürmet hep mi yıkıntıdan sonra gelir?
Toni Morrison önceden ismini ve kitaplarını duyduğum ama geçen sene tam bu zamanlarda vefatı ile bir sözüne denk gelip dikkatimi çeken bir yazardı. Söz şöyle idi:
"Irkçılığın en temel işlevi dikkat dağıtmaktır. Sizi işinizi yapmaktan alıkoyar. Sizi sürekli var oluşunuzu açıklamaya mahkûm eder. Biri size ana diliniz olmadığını söyler ve siz olduğunu kanıtlamak için 20 yılınızı verirsiniz. Biri size kafanızın şeklinin bozuk olduğunu söyler. Bilim insanlarınız düzgün olduğunu kanıtlamak için çalışırlar. Biri size sanatınızın var olmadığını söyler ve siz onu araştırmaya koyulursunuz… Ama aslında bunların hepsi çok gereksizdir.”
Son zamanlarda okuduğum en dokunaklı ve naif eserlerden biri oldu. İnsan kibrinin ve ırkçılığın vicdansız sonuçlarını küçük bir siyahî kız çocuğu üzerinden anlatıyor yazar. Aile içi şiddet ve kadının toplumsal durumu gibi pek çok konuyu da harmanlayarak.
Morrison gözyaşlarına kelimeleri emanet ederken sorumlu bir şekilde vicdan çağrısına da buyur ediyor. Nitekim Pecola üzerinden anlattığı ve inanılmaz parçalayıcı bir şekilde son bulan kitaba yazar beyaz, siyah, zenci, doğa hatta Tanrı'yı da davet ederek feryadını sadece yeryüzüne değil Sema'ya da anlatmak ister. Sevgili Tanrım diye başlayan mektub dinlerin aslî vazifelerinden uzaklaşmış konfor ahlaklarına da bir lanettir ayni zamanda.
Siyah-beyaz denklemini de iyi okumak gerek. Beyaz ve siyahlık ırk temelinde sadece rengi anlatmıyor. Türk-Kürt, Sunnî-Alevî gibi özellikle toplumumuzun dinamiklerinde ırk/mezhep temelli yorumlarda kim kendisini beyaz kim siyah yerine koyuyor önemli. Ya da kim beyazlık taslayıp siyahlar meydana getiriyor. Son zamanlarda Amerikada meydana gelen ırk temelli vahşi olayların polis ahlakı bazında okunup bu ülkenin de "siyah"larının savunusu yapacak kaç yiğit "beyaz" çıkar meçhul sorusu vicdanlara ne vakit damlar bilinmez ama kitap bu anlamda ciddi bir yüzleşme kitabı.
Yazara rahmet dileklerimle..
Toni Morrison önceden ismini ve kitaplarını duyduğum ama geçen sene tam bu zamanlarda vefatı ile bir sözüne denk gelip dikkatimi çeken bir yazardı. Söz şöyle idi:
"Irkçılığın en temel işlevi dikkat dağıtmaktır. Sizi işinizi yapmaktan alıkoyar. Sizi sürekli var oluşunuzu açıklamaya mahkûm eder. Biri size ana diliniz olmadığını söyler ve siz olduğunu kanıtlamak için 20 yılınızı verirsiniz. Biri size kafanızın şeklinin bozuk olduğunu söyler. Bilim insanlarınız düzgün olduğunu kanıtlamak için çalışırlar. Biri size sanatınızın var olmadığını söyler ve siz onu araştırmaya koyulursunuz… Ama aslında bunların hepsi çok gereksizdir.”
Son zamanlarda okuduğum en dokunaklı ve naif eserlerden biri oldu. İnsan kibrinin ve ırkçılığın vicdansız sonuçlarını küçük bir siyahî kız çocuğu üzerinden anlatıyor yazar. Aile içi şiddet ve kadının toplumsal durumu gibi pek çok konuyu da harmanlayarak.
Morrison gözyaşlarına kelimeleri emanet ederken sorumlu bir şekilde vicdan çağrısına da buyur ediyor. Nitekim Pecola üzerinden anlattığı ve inanılmaz parçalayıcı bir şekilde son bulan kitaba yazar beyaz, siyah, zenci, doğa hatta Tanrı'yı da davet ederek feryadını sadece yeryüzüne değil Sema'ya da anlatmak ister. Sevgili Tanrım diye başlayan mektub dinlerin aslî vazifelerinden uzaklaşmış konfor ahlaklarına da bir lanettir ayni zamanda.
Siyah-beyaz denklemini de iyi okumak gerek. Beyaz ve siyahlık ırk temelinde sadece rengi anlatmıyor. Türk-Kürt, Sunnî-Alevî gibi özellikle toplumumuzun dinamiklerinde ırk/mezhep temelli yorumlarda kim kendisini beyaz kim siyah yerine koyuyor önemli. Ya da kim beyazlık taslayıp siyahlar meydana getiriyor. Son zamanlarda Amerikada meydana gelen ırk temelli vahşi olayların polis ahlakı bazında okunup bu ülkenin de "siyah"larının savunusu yapacak kaç yiğit "beyaz" çıkar meçhul sorusu vicdanlara ne vakit damlar bilinmez ama kitap bu anlamda ciddi bir yüzleşme kitabı.
Yazara rahmet dileklerimle..·
160 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.