İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma
Deneyciliğin(empirizm) en büyük temsilcisi David Hume'un otoritelere göre en önemli eseri. Ferit Burak Aydar'ın çevirisini yapmış olduğu bu eser çok yalın ve anlaşılırdır. Ki kitapta göreceğiniz üzere David Hume'un sitem ettiği sorunlardan biri de filozofların çoğunun yapmış olduğu, topluma faydası dokunmayan girift felsefedir. O yüzden bu yalın dil, kendi düşünceleriyle tutarlılık gösterir.
O, akla uygun olmayan, girift, sahte felsefeden ve metafizikten korunmak adına, insanın anlama yetisini araştırmak istemiştir. Bu soruşturma sayesinde kapasitemizin, sınırlarımızın farkına varıp, hakikate ulaşmamızı sağlayacak felsefeye erişebileceğimizi düşünmüştür. Hatta biraz ileri görüşlülük yapıp psikanalizin sinyallerini 18.yüzyıldan vermiş dahi olabilir: "Dolayısıyla zihnin farklı işlemlerini bilmek, bunları birbirinden ayırmak, doğru başlıklar altında sınıflandırmak ve düşünme ve incelemenin nesnesi haline getirildiklerinde içinde bulundukları zahiri düzensizliği düzeltmek bilimin hiç de azımsanmayacak bir parçası haline gelmektedir."
"En canlı düşünce bile en donuk duyumdan daha aşağı seviyedir."
Düşüncelerimizin kaynağının aslında deneyimler olduğunu, deneyimlemediğimiz hiçbir şeyi düşünemeyeceğimizi söyler. Deneyimi, aklın önüne koyar ve şöyle der: "…hata ve yanlışlara son derece açık olan aklımızın yanılgı dolu çıkarımlarına teslim edilmesi mümkün değildir." Bu açıdan Descartes'in bulunduğu çizgiden tam karşı bir tarafta yer alır. Daha sonra inancı, inanç ile kurmaca arasındaki farkı, bağlantıyı, bir aradalığı, nedenselliği, mucizeleri, özgürlüğü, raslantısallığı, skeptik felsefeyi, dinleri, imanı ve kavram olarak tanrıyı soruşturur. Bu soruşturmalar felsefe tarihinde önemli kırılma noktalarından biri olacak, birçok filozofu etkileyecektir. Hatta Kant, metafizik bilimine dair tarihte en iyi yapılmış eleştirinin Hume tarafından yapılmış olduğunu söyler. Kendisi Hume'un felsefesinden çok etkilenir ve bunu Prolegomena'nın önsözünde şöyle ifade eder: "İtiraf etmeliyim ki, yıllar önce beni dogmatik uykumdan uyandıran ve araştırmalarıma tamamen farklı bir yön veren kişi David Hume'dur."
David Hume'un soruşturma yeteneği, analizleri ve mütevazi yaklaşımlarından etkilenmemek çok zor. Felsefe tarihindeki kilometre taşlarından biri olması, birçok önemli filozofu ve bilim insanını etkilemesi ve kendisinin belki de en önemli eseri olması sebepleriyle okunması çok fayda getirecek bir eser.
Keyifli okumalar
İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir SoruşturmaDavid Hume · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20171,688 okunma
·
77 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.