Tuz Şeker YağYeme-İçme
Gıda endüstrisinin en önemli ayağını ar-ge'ler oluştururken, Tuz-Şeker-Yağ'da burada kilit unsur olarak ortaya çıkıyor. Bu üç hammadde üzerinden yapılan toplum mühendisliği sayesinde, kimlerin nelerden hoşlandığı tespit edilip o doğrultuda ürünler hazırlanıyor. Bu hazırlanan ürünler, "insanların canının bir şeyi çekmesi nasıl sağlanır" psikolojisi ile birleştirilerek yeni bir kapının da açılması amaçlanır. Tuz-Şeker-Yağ'ın, içecek ve yiyeceklere nasıl bir katkı yaptığı örneklerle anlatılıyor.
Michael Moss'un Tuz-Şeker-Yağ olarak Türkçeye çevrilen bu kitabının bir diyet kitabı olmadığını özellikle belirtmek isterim. Diyet yapmaya gerek kalmadan sağlıklı yaşam için kılavuzluk yapabilir. Ürünlerde doğrudan veya dolaylı kullanılan bu üç önemli unsur, düzensiz yemek ve ayak üstü atıştırma alışkanlığıyla birleşince özellikle ABD'de obezite gibi büyük bir sorunu da olarak ortaya çıkarıyor. Sadece obezite de değil, ta çocukluktan itibaren bu yemek alışkanlığıyla büyüyen nesiller, ileri ki yıllarda, hem daha bağımlı hale gelirken hem de farklı sağlık sorunları da ortaya çıkabiliyor.
Tuz Şeker Yağ üçlüsü kitabın tamamını oluştururken, bunların bilimsel bileşikleri ve bu bileşiklerin nasıl ortaya çıktığı da anlatılıyor. Puding, kola, kahvaltılık yiyecekler, mısır gevreği ya da meyve sularının içine katılan şeker ve bu şekerin 'gücü' anlatılırken, Amerika'dan dünyaya yayılan firmaların tarihine de yan bilgi olarak değiniliyor. Bu sayede bu ürünlerin Amerikan yemek kültürü içindeki yerine de bakılıyor.
Yağ konusu işlenirken, yağın durumuna da bakılıyor. İşlenmiş gıda içinde zeytinyağı, tereyağı, margarin, ayçiçek yağı, kanola yağı vd.'nin gıda üzerindeki etkisi hakkında bilgi veriliyor.
Sadece 'yağ' anlatılmıyor. Piyasa da var olan öncü ya da yeni çıkacak ürünlerin nasıl hazırlandığı konusuna da değiniliyor. Bunu yaparken de firma tarihi ile ürün bilgileri de iç içe girmiş vaziyette anlatılıyor. Yağ konusu anlatılırken, örnekler üzerinden sektördeki gelişmeler, tüketici alışkanlığına da bakılıyor.
Yemeklerin vazgeçilmez (bence vazgeçilmeyecek) lezzeti tuzun hikayesi de anlatılıyor. Tuzun endüstriyel bir lezzet unsuru haline gelmesiyle başlayan süreçte çok uluslu şirketlerin (burada ABD ve Cargill özelinde) hazır yemek, bisküvi, cips ya da buna benzer yerlerde kullanılmasına değiniliyor.
Marketlerin raflarını süsleyen o atıştırmalıklar ya da konserveleri hazırlamada tuzun sunduğu katkı örneklerle anlatılıyor. Örneğin, herhangi bir atıştırmalıkta bulunan tuzu ortadan kaldırırsak o atıştırmalıklar yine aynı olur mu? Görüntü olarak benzese bile işte o sihirli kelime olan 'lezzet'te aynı şekilde olur mu? Tuz her türlü yemeğe lezzet katan en önemli unsurdur. Dozajının ayarlanmasında fayda var, fakat tuzun tamamen kaldırılması da hoş olmuyor.
Burada diğer bir unsur da 'Cargill' firmasıdır. Türkiye'de de fabrikası olan firmanın özelinden paylaşım yapılıyor. Peki bu firmayı sektörde üstün ve egemen kılan nedir diye sorulduğunda ise, sihirli sözcük devreye giriyor: Gıda-yemek sektörünün büyük çoğunluğu bu firmanın ürettiği hammaddeleri kullanıyor. Yani, sektörün ana hammadde tedarikçisi.
Tavsiye edeceğim bir kitap. Kitabın alt başlığı olan 'Gıda Endüstrisi Bizi Nasıl Bağımlı Hale getirdi' sorusu zaten önemli bir vurguya işaret ediyor. Bağımlı hale gelmede ÇUŞ'lardan (Çok Uluslu Şirketler) çeşitli örneklerle konu pekiştiriliyor. Kitap içinde belli marka ve ürünler üzerinden anlatım yapılsa da sektörün geneli de bundan payını alıyor. Geniş kaynakça ve uzun yıllara dayanan araştırma sonucu ortaya çıkmış bir kitap.
Bir ürünün hammaddeden başlayarak ortaya çıkması, ürünün 'konumlandırma' ve 'tutundurma' yoluyla piyasada varlığını sürdürmesi; son tüketici ile karşılaşması, yaşanmış örneklerle anlatılıyor.
Bu kitap herkese hitap etmese bile, yine de genel okuyucu için faydalı bilgiler içermektedir. Anlatım dili sade ve anlaşılır olduğundan, cümleler içinde boğulmadan kolaylıkla çoğu şey anlaşılabiliyor. Cips, kola, bisküvi, gofret ya da bilumum bunlara benzer şeylerin tüketiciler tarafından satın alınması için yapılan çalışmalar hakkında bilgiler veriliyor. Örneğin, bir cipsin sertliği, tadı, kıvamı, çıkardığı sesin tüketiciler için nasıl cazip hale getirileceği ve bunun için yapılan çalışmalardan örnekler de sunuluyor.
Reklamcılık, halkla ilişkiler, sosyoloji, psikoloji, pazarlama üzerine okuyan/eğitim alan kişilerin faydalanabileceği (pazarlama teknikleri, yapılan araştırmalar, ürün - insan ilişkisi vb.) bilgiler içermektedir.
Bu kitabı 23 Ağustos - 5 Eylül 2019 tarihleri arasında okudum. İnceleme yazısı ise 10 Kasım 2020 tarihinde 1000Kitap sitesine eklendi. Tavsiye ederim.
·
130 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.