1906 yılında Jack London tarafından yazılan Demir Ökçe, distopya edebiyatının ilk örneği olarak kabul edilir ve bir bilim kurgu özelliği de taşır. Türkçeye Sabahattin Ali çevirmeye başlamış fakat çeviriyi Emin Türk Eliçin tamamlamıştır. Şemsa Yeğin’in önsözünde belirttiği üzere Bukharin’in toplumcu kitaplar listesine aldığı tek Amerikalı yazardır Jack London.
Kitaptaki zaman dilimine göre 2600’lü yıllarda bir meşenin oyuğunda bulunan, Avis Everhard’ın 1912 - 1932 yılları arasında yaşadıklarını yazdığı el yazmasından oluşuyor roman. Kitap genel olarak, kapitalist sistemin dünyayı ve insanlığı nasıl bir yıkıma sürüklediği, tröstlerin ele geçirdiği bir sistemde çarkların nasıl işlediği, bu manzara karşısında orta sınıfın tutumunu, işçi sınıfının da devrim mücadelesini Ernest Everhard’ın yaşamı üzerinden anlatıyor.
Romanı karamsar bulan insanların aksine karamsarlıktan ziyade gerçekçi olduğunu söyleyenler de var. Romanda geçen “Üç Demir Ökçe yüzyılı ve dört İnsanlığın Kardeşliği çağı geçti.” cümlesi bize üç yüzyıl süren Demir Ökçe hakimiyetinden sonra devrimin gerçekleştiğini gösteriyor. Romanda “Demir Ökçe” ismi oligarşi ve onun baskı rejimi için, İnsanlığın Kardeşliği ifadesi de devrimden sonraki toplumsal düzen için kullanılıyor.
Romanın yazıldığı zaman ve gelişmeler göz önüne alınınca, London’ın yüksek öngörüsü ortaya çıkıyor. Çünkü gerek sonrasında yaşanan tarihi gelişmeler gerekse içinde bulunduğumuz zaman diliminde yaşadıklarımız kitapla büyük benzerlikler taşıyor.
London eserinde “artık değer” kavramına da yer veriyor. Kapitalist ülkelerin üretim fazlasını tüketebilmek için ihracat yaptığını ve bu sürecin bütün ülkelerde üretim fazlası oluştuğunda ve tüketilecek bir pazar bulunmadığında çıkmaza gireceğini ve kapitalizmin bu nedenle kendi kendini yok etmeye kurulu bir düzen olduğunu söylüyor. Ama bu toplumsal evrimin çok yavaş ilerlediğinin de altını çiziyor. İşçi ve kapitalist arasında emek-sermaye çelişkisinden doğan çatışmanın düzen değişmedikçe devam edeceğini de söylüyor.
London bu eseri kaleme aldığında ABD’de henüz Marx’ın pek çok yapıtı yayınlanmamıştı. Bu da London’ın varsayımlarının isabetini gösteriyor. Ayrıca Lenin’in kitap yayınlandıktan 10 yıl sonra yazacağı emperyalizm tanımına baktığımız zaman, London’ın bu tanımı yıllar öncesinde kurgulayarak romanlaştırmış olduğunu görüyoruz. Bunlar da London’ın yüksek öngörülü olduğu fikrini destekleyen diğer etmenlerdir.
·
7 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.