1919 yılında imzalanırken Sevr
niçin bunlardan yaklaşık bir yıl sonra imzalandı? Bu
gecikmeye İtilaf devletleri arasında bazı konularda
ortaya çıkan görüş ayrılıkları ve belirsizlikler yol açtı.
Bu belirsizliklerin başında yeni kurulması öngörülen
Ermenistan’ın ABD mandası altına alınıp alınmayaca-
ğının uzun süre belli olmaması yer alıyor.
44
Sevr Antlaşması’na giden yolda
kendilerine önerilen her şeyi itirazsız mı kabul etmiş-
lerdir? Halen Türkiye’de kamuoyunda hüküm süren
ortalama kanaat, Sultan Vahidettin ve İstanbul hü-
kümetlerinin kendilerine önerilen koşulları seslerini
çıkarmadan gönül rızasıyla kabul ettiği şeklinde. An-
cak bu çok doğru değil. Damat Ferit Paşa hükümet-
leri de dahil olmak üzere bütün Osmanlı hükümet-
leri Sevr’i imzalamamak için oldukça direnmişlerdi.
Ancak bu direnişin kamuoyu baskısından kaynak-
landığını da eklemek gerekiyor.
44
Sevr Antlaşması niçin uygulanmadı? Buna
verilecek en kısa yanıt, Sevr Antlaşması’nın Sultan
Vahidettin’in anlaşmayı imzalamaması nedeniyle
değil, Ankara merkezli Milli Mücadele hareketinin
bu anlaşmayı tanımaması ve karşı çıkması nede-
niyle yürürlüğe girememesi olacaktır.
45
Eğer Osmanlı hükümeti antlaşmayı imzadan kaçınırsa
ve üstelik imzadan sonra Anadolu’da söz geçirmesini
sağlamak konusunda güçsüz bulunursa, İtilaf ülkeleri
antlaşmanın maddelerine uygun olarak bu kararı yeniden
incelemek ve bu kez Türkleri Avrupa’dan sonsuzluğa dek
kovmak durumuna girebileceklerdir.
59
Büyük Millet Meclisi’nin, 23 Nisan 1920
tarihinde açılışından sadece bir hafta sonra
Ankara hükümeti, San Remo Konferansı
kararları nedeniyle bir nota verdi ve ülkenin asıl
temsilcisinin Ankara olduğunu bildirdi.
68
“Lozan Antlaşması Sevr Antlaşması’nı haritasını ortadan kaldırdı ve
Türkiye’yi Batılı devletlerle eşit konuma getirdi.”
89