Zamanın halkası kapanmıştı.Felsefe
Broch öyle görünüyor ki 20. yy. çağdaş romanına adını altın harflerle yazdırmak için aşkla hayatının kader çizgisini değiştirmiş. Fabrikayı satıp almış olduğu matematik, felsefe ve psikoloji öğreniminin ve fabrikanın parasının hakkını fazlasıyla veriyor. Arkadaş çevresinde de James Joyce olması etrafında ki beş insanın ortalamasısının kanıtı gibi adeta.
.
Çağdas romanın temel eserlerinden biri olan Vergilius'un Ölümü'nün çevirisine çok büyük anlamlar yüklemiş olan Ahmet Cemal onu öyle bir yere koymuş ki "Tek mutlak özgürlük" alanı olarak görmüş. Ve kırk yıl boyunca çeviriye devam etmiş. Kadere başkaldırı gibi adeta ideal benliğinin bir nesnesi durumuna getirmiş çeviriyi. Çevirilerinde ütopyacı bir yanı olduğunu hep söylemiş zaten. Bende kendime baktığımda 2020'de ütopyacı bir yanım olduğunu gördüm.
.
Kitabı okurken düşünce tarihinin, tarihsel bir geçiş merasimini görüyorsunuz. Felsefi alt alanı gerektiren bir eser yazmış Broch. Ahmet Cemal'in de belirttiği gibi sanat eseri kavramını, hemde sanat ile gerçeklik ve bilgi temeli arasında ki ilişkileri tartışma konusu yapıyor. Broch sanat yapıtıyla sonsuzluğa velilik mührünü vuruyor romanıyla. Eser boyunca sahneye çıkan velilik mührü olan yüzüğüyle zaman zaman oynuyor Vergilius. Vergilius burada Adem'in eve dönüşünü simgeliyor.
.
Bilmek, bilginin peşine düşen her beşerin yolunun düşeceği alana giriyor Broch. Kalbinin köle olduğunu ve ölmeden önce dahi kalbinin genişleyebileceğini gösteriyor.
Insanın psikolojik gelişim evrelerini, varlığın öze ve cevhere dair dört element etrafında ele alınıyor. Adem'in ve alemin temelini oluşturan dört element; su, ateş, toprak, hava ontoloji meselesine giriyor Broch.
.
Araf kısmında Vergilius, animası ile karşılaşıyor. Vergilius, Beatrice tarafından Dante'ye cehennemi gezdiren antik dönem şairi olmasından mütevellit mitolojik unsurlar yoğunlukta.
Dante'nin Araf'ında cennetlik ruhların çıktıkları sahilde bekledikleri araf sahnesi resmediliyor. Dünya işlerine fazla düşkünlük gösteren hü
kümdarlar Agustus yoluyla resmediliyor.
"Sonsuz aynı kalanın çemberi tarafından sarsılmışlardı ve bundan ötürü de uykuya, aşka, ölmeye yatmışlardı."
Özgür ırade, zorunluluk, kader, düş kırıklığı, insanın bilme gorevi, uyanmayışının günahı ayna metaforu üzerinden insanın hallerini anlatıyor Broch.
İnsanın yaşarken kendini oyalayışları vd. vuslata erme yolculuğunu şiirsel betimlemelerle anlatıyor roman boyunca.
"Her kim ki, arkasından kapanmıştır korkunun ağır kapılarının kanatları o varmıştır artık gerçekliğin ön avlusuna."
Araf'ta bekleyen Vergilius sonra anlar ki son gününde bile öğrenecek bir şeyleri vardir insanın.
Insan yanılgılarından, sadece kaçması imkansız yanılgılarıyla dönüşür. Bilginin yasasına bağımlıyken bilgiyi yaratır. Etrafı dünyevi hayatla sarılı insan.
Tanrılar arasında gülmeyi başlatan Zeus'tur. Gülmeye değiniyor. Kaçış > gülmek. Gülmek ayrıcalıktır. Sanat varoluşun izdüşümü olduğu için bir büyüdür. Yaşam şakasıdır, sanat yapıtı. Varoluşta tanrı'nın sanat eseridir.
İnsanın tanrı'ya karşı tek bir görevi yardım etme ve uyandırma görevi vardı. Görev, unutulup yemin bozulmuştu.
Broch insanın kemale erme yolculuğunu insanın kendi kendini bulmasının inayetini anlatıyor. Gerçekliğin en derinde yatan sırrı uyum sırrı. Sanat, simgeye dönüşmüş insan ruhudur. Sonun başlangıca dönüşü, hiçlik mertebesi. Aşktan söz ediyor. Eylem, aşk olan eyleme dönüş. Eylem eğretilemedir. Sanatın bütünü eğretilemedir. Zamanın halkası kapanmıştı.
·
111 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.