Halil Akın
@halillakin
Yaşamak debelenir içimde kıvrak ve küheylan
Şu anda okuduğu kitaplar
Proust beyninin tarihini dürüstçe aktaran bir vakayinüvis olarak tam da bu tür çağrışımları açıklayamadığı için onlara sarılmıştı. Kişiliğin temelinde nevi şahsına münhasırlığın yattığını anlamıştı. Ancak sinir bağlarımızın-bu bağlar ne kadar saçma görünürse görünsün- dokuma tezgahının kaynağının izini sebatkarca sürerek kendimizi anlayabiliriz, zira insan kendi kendinin tezgahıdır. Proust tüm bu bilgeliği bir ikindi çayında çıkarmıştı.
Reklam
Proust...nesnelere düşüncelerden daha çok önem veren on dokuzuncu yüzyıl romanının her şeyi tersinden gördüğü sonucuna varmıştı. "Şeyleri tasvir etmek'le, onların çizgilerinin ve yüzeydeki görünüşlerinin soyut bir özetini sunmakla yetinen edebiyat türü kendine gerçekçi adını verse de gerçeklikten en uzak türdür" diye yazıyordu. Bergson'un ısrarla belirttiği üzere, gerçeklik en iyi öznel olarak anlaşılır, doğruları sezgisel olarak değerlendirilir.
Oxford'dan bir grup bilimci basit bir sözcükle bile burnumuzun bize söyledikleri hakkında düşündüklerimizin kökten değişebildiğini göstermiştir. Bir deneğe koklaması için kokusuz hava verilip çedar peyniri kokladığını söylediğimizde, olfaktor bölge iştahla beklenti içine girer. Fakat aynı hava bir "vücut kokusu" etiketiyle geldiğinde, denek farkında olmadan beyninde koku bölgesini kapatır. Duyum değişmemiş olmasına rağmen -hâlâ yalnızca saf havadır- zihin olfaktor yanıtını tamamen gözden geçirir. Farkında olmadan kendi kendimizi aldatırız.
Maner, yaptığı bir dizi deneyde, babun liderlerin (yani hâkimiyet kurma yönelimi güçlü liderlerin), kendi liderlik konumlarının onlara tabi olanlar tarafından tehdit edildiğini hissettiklerinde, grup performansının zararına olacak şekilde, gruplarındaki bilgi paylaşımını kısıtladıklarını ve yetenekli üyeleri dışladıklarını ortaya koydu. Maner, babun liderlerin kendi liderlik konumlarının yetenekli takım üyeleri tarafından tehdit edildiğini hissettiklerinde tecrübeyle sabit böl ve yönet stratejisine bel bağladıklarını da gördü. Bu tarz liderler grup üyelerinin birbiriyle bağ kurmasını önlemeye çalışıyordu.
