Harun Reşid'in oğlu Memun'un mutezileyi baskıyla bitirmeye çalışması mutezilenin içi boş fikirlerle İslam'a saldırmasına yol olup günümüze kadar akıp gelmiştir. Oysa ki o mesnetsiz, boş fikirleri ondan üç asır sonra gelen Farabi,Gazali gibi Orta Asya'nın ve İslam'ın büyük alimlerinin yaptıkları şekilde fikirleriyle çürütselerdi belkide bugün bu aptal fikirler İslamiyet'e zarar vermek için ısıtılıp ısıtılıp önümüze konmayacaktı.
Batıda Alfraganus olarak tanınan ünlü Arap bilim adamı Fergani gök bilimi ve Nil'in su seviyesi gibi ölçümler için yaptığı keşiflerle insanlığın ufkunda yeni çığırlar açmıştır. Fergani'nin okurları arasında Christopher Colombus da vardı.
Gök cisimlerinin yeryüzüne göre konumunu bulmaya yarayan usturlap Orta Asya'da keşfedilmiş, Mervli Sagani sayesinde bu cihaza matematik katılarak çok işlevli hale getirilmiştir. Usturlap o dönemde astroloji ve kıbleyi bulmak için çok kullanılan tarihi aletlerdendi.
Okuduğumuz bugünün doğrusu yarının yalanı olabilir, bilemeyiz. Önemli olan farklı bakışlar, fikirler ışığında kendi doğrularımızı gerçeğe en yakın hale getirmektir. Küçük fikirler değişir, önemleri zamana göre artabilir azalabilir. Büyük fikirler ise gerçeği bulma yolumuzda bize rehberlik eder, tutunacak dal olur. Görgümüzü, bilgimizi bağnazlıktan uzak bir şekilde artırabilirsek bence bu dünyadan hakkıyla ayrılmış olmanın bir kısmını halletmiş oluruz.