“Tüfek, Mikrop ve Çelik”i bitirip “Çöküş” kitabını okurken kendime çıkarımlarım;
Bana göre Diaomond’ın “Çevresel Determinizm”i yalnızca büyük zaman dilimlerinde, uzak -etkileşimi olmayan- coğrafyalarda ve teknoloji ile küreselleşmenin çok az olduğu geçmişte kendine yer edinebilir gibi geliyordu.
Günümüzde merkantalist, kapitalist ve global dünyada önemini kaybetmiş bir faktör olduğunu düşünüyordum. Çünkü günümüzde 10 yıl; 100 yıl gibi geçiyor.
Şimdi ise iklim krizi ve ekolojik çöküş ile birlikte (post-apocalyptic dünya ütopyaları gibi) gelecekte su, gıda, sürdürülebilir enerji, ekosistemin devamlılığı gibi olgular tekrar önemli hale gelince ( tıpkı insanlık tarihinde de olduğu gibi) “Çevresel Determinist” koşullar tekrar en önemliler olacak mı sorusunu kendime soruyorum.