Abbasi Halifesi devletin temellerini sağlamlaştırmak, toplumu dış ve iç tehditlere karşı bir arada tutmak için sohbet ve feyz halkalarının etrafında toplamaya çalıştığı bir refleks verdi. Halife devleti ayakta tutmak adına fütüvvetnameler yayınlar; alimlerin, esnafın ve halkın örgütlenmesini salık verir.
Gel zaman bu tohum filizini Anadolu'da verir. Cennet mekan Ahi Evran'ın Hz.(Kırşehir) etrafında önce esnaflar toplanır. Bu ruh halka halka büyür.
Her mesleğin bir piri, bir ahi şeyhi, bir yiğitbaşı olur. Çırak, kalfa, ustalık vardır. Çocuk yaşta çıraklığa başlar çelebiler. Bir kaç sene sonra kalfa, bir müddet sonra da usta olur. El alırlar ustalarından ve kendi yerlerini açmaya cevaz gelir.
Dürüst olmayan ahilikten atılır. Kalitesiz iş yapanın malını dama atarlar. "Pabucu dama atılan" esnafın ticaretine el-fatiha!
Sabah namazlarından sonra esnaf dualar ile dükkanlarını açar. Kıskançlık, müşteri kızıştırma hele kandırma asla olmaz! Yaren sohbetleri olur bu pek aziz zevatın.
Barışta misafirperverlik, savaşta ve kargaşada yiğit, gerekirse emir olur Ahiler. Bu toprakların ruhudur Ahiler. Anadolu irfanı bizzat bu efendilerdir. Ruhbanlık yoktur esaslarında. Hem ticaret, hem zanaat, hem sanat hem de mürüvvet vardır ruhlarında.
Meşhur seyyah İbn-i Battuta bile nasiplenmiştir. Eserlerinde bahsetmiştir. Anadolu'nun gizli hazinesidir Ahiler. Cümlesinin ruhu şad, mekanlarını cennet olsun.