Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 4 dk.
Sayfa Sayısı:
320
Basım Tarihi:
Şubat 2019
Yayınevi:
Alfa Yayınları
ISBN:
9786051719252
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Yorumlar ve İncelemeler
Irk olgusunu yalnızca filoloji ya da antropoloji açısından ele almak; kültürel gruplar arasında çanak çömlekler, araçlar, silahlar ve etnik ya da dilsel gruplardan yola çıkarak belli bağlar tanımlamak bazen yanıltıcı olabilir. Bu yanılgıdan kaçınmak için arkeolojik bulguları tarihsel bütünlüğü ve gelişim içinde kavrayıp yorumlayan Gordon Childe, arkeolojiye Marksist bakış açısını getirmiştir. Neolitik ve Şehircilik Devrimi teorilerini arkeoloji dünyasına kazandırmış; insanların avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik düzene geçiş sürecini açıklayan bir model olan vaha teorisini savunmuştur. Ex orient lux (ışık doğudan gelir) olarak bilinen söylemiyle de Batı ve Avrupa uygarlığının köklerinin Yakındoğu’dan Batıya doğru göç ettiği savını ileri sürmüştür.
Hint-Avrupa dilleri üzerine çalışmalar yapmış ve bu diller vasıtasıyla Hint-Avrupalıların kökenlerini çözümlemeye çalışmıştır. Gordon Childe, Eski Doğu ve Ege’den edinilen yazınsal kanıtları yetersiz bulmakta, arkeolojik ve antropolojik verilerle tamamlanması gerektiğini savunmaktadır.
Ünlü arkeolog Gordon Childe, 1926’da yayımladığı kitabı Aryanlar’ın yazılış amacını şöyle belirtiyor: ‘Tarihöncesi dönemlerde Hint-Avrupa dillerinin dağılımını açıklamak için Aryan dili ve kültürünün beşik ülkeden daha önce Aryan olmayan bölgelere doğru taşındığı bir tür yayılma, göç, işgal ya da nüfuz etme hipotezine müracaat etmemiz gerekir. Bu yayılımın izini sürmek bu kitabın başlıca amacıdır.’
Bugün Avrupa, Amerika ve Hindistan’ın dillerinin büyük çoğunluğu Hint-Avrupa dil ailesine aittir. Filologlar Aryan kökten türeyen on bir dil grubu teşhis etmişlerdir. Keltik dilleri, Tötonik diller (Flemenkçe, Almanca, İskandinav dilleri), İtalik diller (Latince ardından Fransızca, İspanyolca vs.) Yunanca, Slav dilleri, Farsça, Sanskritçe vs.
Bize ulaşan en eski Aryan isimleri Babil, Mısır ve Hitit tabletlerinde geçer. Fakat onlar bu bölgeye muhtemelen istila amaçlı gelmişlerdir. MÖ 1760’ta İran üzerinden Babil’e gelen Kassitlerin Aryan olabileceğini düşündüren bazı detaylar vardır. Kral adları Sanskritçe’deki ilah adlarına benzer: Kral Surias- Güneş Tanrısı Surya, İndas-İndra, Maruttas-Marutah gibi. MÖ 1400’lerde Yukarı Fırat’a yerleşip Mitannilere hükmedenler kesin olarak İndus’ta ve İran’da yaşayan Aryanlar ile yakın akrabadır. Hükmedilen halklar ise Aryan olmayan Asyalılar’dır.
MÖ 1000 civarı Doğu Akdeniz’de Aryan isimleri tamamen yok olmuştur. Yukarı Fırat’ta da Aryan dili diğer dillere yenik düşmüş ve karışmıştır. İran’da ve Hindistan’da ise hayatta kalmıştır. Ancak buralarda Aryanlara ait en eski yazılı kayıtlar MÖ VI. yüzyıla aittir. Onun öncesinde ise sözlü gelenek ile aktarılan kayıtlar vardır.
Arkeolojik ve filolojik araştırmalardan varılan önemli sonuçlardan biri Hint-İran halkının aynı soydan olduğudur. Ancak bu bölgelere nasıl ve neden geldikleri
Reklam
Yazar Hakkında
Gordon ChildeYazar · 6 kitap
Arkeolojiye Marksist bakış açısını getirmiştir. Arkeolojik bulguları tarihsel bütünlük ve gelişim içinde kavrayıp yorumlamaya çalışmış olup, bu anlayışla yazdığı yapıtları, arkeolojik ve tarihsel bulguların sosyalizm açısından değerlendirilmesinde ufuk açan yapıtlar olarak klasikler arasında girmiştir.Gordon Childe 1892 Avustralya'nın Sidney şehrinde doğdu. Sidney ve Oxford üniversitelerini bitirmiştir. 1925 yılında arkeoloji teorisi üzerine yazdığı "The Dawn of Europeon Civilization" adlı kitapı onun.hızlı bir şekilde tanınmasını sağladı İlk kitabında Avrupa veya batı uygarlığının doğuşunda Yakın doğunun rolü ve etkilen üzerinde düşüncelerini yansıtmıştır. G.Childe çok iyi bir dilbilimci olarak, 1927 yılında İskoçya'dakiEdinburgh Üniversitesi'nde Arkeoloji profesörü olarak atandı. Bu süreçte Britanya neolitiği üzerine kazı çalışmaları yürütür. Çok iyi bir teorisyen olduğundan arkeolojik kazılarca bulunmuş verileri değerlendirmesi ile hep ön plana çıkmıştır. Nitekim 1928 yılında yazdığı "The Most Ancient East" adlı kitabı oldukça ilgi görmüştür. Ayrıca Yunanistan, Balkanlar, Irak, Hindistan ve ABD'de kazı birçok çalışmalarına katıldı. Özellikle Sovyetler Birliğine yaptığı ziyaretlerin kendi arkeolojik kişiliğini geliştirdiğini söyleyebiliriz.
Özellikle marxist düşünceden etkilendiği ve teorilerini bu etkide geliştirdiği kabul edilir, 1946-1956 yılları arasında Londra Üniversitesinde Tarih Öncesi Arkeolojisi profesörlüğü ve Arkeoloji Enstitüsü yöneticiliği yaptı. G.Childe'ın en çok okunan iki kitabı "Tarihte Neler oldu" {What Happened in History) ve "Kendini Yaratan İnsan" {Men Makes Himself) 'dır. Edinburgh'dan sonra 1956 yılından da emekli olduğu Londra Üniversitesindeki Arkeoloji bölümüne dekan olarak atanmıştır. 1957 yılında Avustralya'ya döndü ve Blue Mountain de intihar etmiştir.
Gordon Childe'ın arkeoloji dünyasına kattığı ve en önemli iki teorisi "Neolitik Devrim/Neolithic Revolution" ve "Şehircilik Devrimi/Urban Revolution" dir Bu iki teori üzerine arkeolojik çalışmalar yapmış ve bunların kayıtlarını tutan ilk kişilerden birisidir ve bu çalışmaları hala günümüzde de geçerliliğini devam ettirmektedir. Özellikle Avrupa Dünyasının Neolitikleşme süreci ile ilgili ortaya attığı teoriler sürekli olarak arkeoloji dünyasında tartışılmaktadır. Vaha Teorisi {Oasis hyothesis) olarak bilinen ve insanların avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik düzene geçiş sürecini açıklayan teorisi ile neolitik devrimin ortaya çıkışanı açıklayıcı bir model ortaya sermiştir. Ayrıca bu kapsamda "Ex oriente lux" (Doğudan Yükselen Işık), olarak bilinen söylemiyle batı veya Avrupa uygarlığının köklerinin yakın doğudan batıya doğru göç ettiği savını ileri sürmüştür. Yine. şehircilik ve devlet oluşumu ile ilgili teoriler ortaya atmıştır. Neolitik Devrim ve Şehircilik devrim kavramları dışında arkeoloji ve Hint-Avrupa dilleri üzerine çalışmalar yapmış ve bu Hint-Avrupa dillerinde daha sonra Hint-Avrupalıların kökenleri konusunda teoriler geliştirmiştir. Bunun sonucu Aryan tezini ortaya koymuştur.
Sonuç olarak, Gordon Childe'in özellikle Avrupa ve Yakın Doğu prehistoryasına yön veren en önemli kişiler arasında sayıldığı söylenebilir. Özeiiikle Neolitik Devrim ve Şehircilik devrim teorileri prehistorik arkeolojiye yön vermiştir.
