Yazar:
Jeremy Seal
Çevirmen:
Gül Greenslade
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
328
Basım Tarihi:
Nisan 2016
Yayınevi:
Koton Kitap Yayınevi
ISBN:
9786058356702
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi
FES’in Peşinde Türkiye Tarihi ve “İkinci Vatanım”
"Geceye yenilmeyen her insana, ödül olarak bir sabah, bir gündüz ve bir güneş vardır." Sezai Karakoç'un doyumsuz derin manalı bu sözünde; Jeremy Seal gecenin zorluğuna bir zaferle çıkar. Tuhaf ve yabancı bir kültürün ikliminde; yol, iz bilmez bir seyyah. Yüreğin aktığı yolda ödenen canlar, geri dönüşü olmayan yollar, bunun özeti İngiliz Seal'in kalemindeki mürekkebin döküldüğü izlerde bulacaksınız.
Britanya'dan Anadolu'ya uzanan bir heyecanın ardındaki merakta gizlidir her şey. Her şey bir Osmanlı yadigârı Fes dediğimiz şapkaya gizlenmiş merakta Seal için. İngiliz seyyah Seal, 1990'larda Side'de başlayıp Marmara Bölgesi, Karadeniz, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerini kapsayan iki ayrı rota ile otobüs, tiren, vapur, posta treni ve her türlü ulaşım araçlarıyla gerçekleştirdiği gezilerdir. 1990'lı yıllarının ulaşım şartlarını, karşılaştığı insanların fikirlerini, anlık olayları anlatmasının yanında yabancı uzak bir coğrafyanın vatandaşı olarak; Osmanlı tarihi, Cumhuriyet tarihi, kısacası uzak/yakın tarihimizi anlatıyordu.
Tarihin gezintisi birinci bölümle başlar. On birinci yüzyılda Orta Asya'dan Anadolu'ya ilk göçler, 1453'te Konstantinopolis'in büyük fethi ile büyük olaylar. Türklerin Avrupa ile kurduğu ve devam ettiği münasebetler dantel dantel Seal'in kitabına işlediğini görürsünüz.
Fes, kitabın ismi olmakla beraber; tepesi düz, genellikle kırmızı renkte olan, püsküllü, silindirik şekliyle bir başlıktır. İsmini başlıca üretim merkezi olan Fas'ın Fes şehri olduğunu kaynaklar nakleder. Fes, Sultan Mahmud'ün fermanı üzerine imparatorluğun resmi şapkası oldu 1840'lardan itibaren. Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere birçok Müslüman ülkede kullanılagelmiştir. O dönemlerin Osmanlı giyiminin en göze çarpan
Geceye yenilmeyen her insana, ödül olarak bir sabah, bir gündüz ve bir güneş vardır." Sezai Karakoç'un doyumsuz derin manalı bu sözünde; Jeremy Seal gecenin zorluğuna bir zaferle çıkar. Tuhaf ve yabancı bir kültürün ikliminde; yol, iz bilmez bir seyyah. Yüreğin aktığı yolda ödenen canlar, geri dönüşü olmayan yollar, bunun özeti İngiliz Seal'in kalemindeki mürekkebin döküldüğü izlerde bulacaksınız.
Fes, kitabın ismi olmakla beraber; tepesi düz, genellikle kırmızı renkte olan, püsküllü, silindirik şekliyle bir başlıktır.
Seal, Türkiye'ye yaptığı gezilerinde her gittiği yerde Fes ile ilgili sorular sorar, insanların fikirlerini alıp izlenimlerde bulunur. Bu izlenimlerden: turist çekmek isteyen fes giyen bir genç normal hayatta fes giymek yasak olduğunu Türkiye'de büyük sorun yaşanacağını anlatır. (s.29) Ama buna inat Seal, Türkiye'nin dağlık, iç bölgelerinde Anadolu'da hala feslerine sadık kalanlar ola bileceğini umut ediyordu. Eğer fes yalnızca turistlere hitap edecek, anlamından arınmış bir hediyelik eşya olarak yaşamını sürdürüyor olsaydı, bana fesimi satan genç esnafın rahatsızlığı nedendi ki? (s.30) Akılları zorlayan çelişkiler, ardından gelen sorular Seal'i Osmanlı'nın son dönemlerini, Cumhuriyet'in ilk yıllarına müthiş bir araştırma isteğini uyandırmıştı bu yabancı seyyaha... Öyle ki bir kış vaktinde Seal fesini yanına alarak Anadolu'nun yollarına düşer. Yollar kuytu, aşılması zor ama "Anadolu Tarihi"ne çıkmak için zorlanılacaktır, lakin bir zamanlar baş tacı olan; şimdi bahsedilmekten korkuyla çekinen istenmeyen fesler şahittir. Feslerden izler bulundukça tarihin kalıntılarının içinde ezilmiş Anadolu insanı daha iyi anlaşılacaktır.
(Not: Bu yazı Ayraç Aylık Kitap Tahlili ve Eleştiri Dergisi 79. sayısında yayınlandı.
Yunus Özdemir - 24.10.2016)
