XI. yüzyıldan XIX. yüzyılın başlarına kadar Türk devletlerinin hâkimiyetinde kalan Karabağ, 14 Mayıs 1805 tarihinde Karabağ Hanı İbrahim Halil Han ile General Sisianov arasında imzalanan Kürekçay Antlaşmasıyla Rus İmparatorluğuna katıldı. Çarlık Rusya ile imzalanan 1813’teki Gülistan Antlaşması ve 1828’de imzalanan Türkmençay Antlaşmasıyla Karabağ Hanlığının ve Kuzey Azerbaycan’ın diğer hanlıklarının da Rusya İmparatorluğunca işgali artık teyit edilirken Rusların Kafkasya’ya kalıcı olarak yerleşmesine giden süreç de hızlandı. Bu tarihten itibaren başta Bakü, ardından da Gence Vilayeti içerisinde yer alan Karabağ’ın demografik yapısında ciddi değişimler baş gösterdi. XIX. yüzyıl boyunca bölgeye yoğun bir Ermeni nüfusu yerleştirildi. Rusya’nın Ermenilerden istifade ederek kendisine bu bölgede sosyo-etnik bir destek oluşturmaya yönelik politikası Hristiyan unsurunun Karabağ’da artmasıyla sonuçlandı. Bu da özellikle XX. yüzyılın başından itibaren Ermenilerin Karabağ ile ilgili taleplerinin ortaya çıkmasına ve bölgede Türkler ile Ermeniler arasında uzun yıllar sürecek gerilimlerin, çatışmaların ve nihayetinde savaşların yaşanmasına yol açtı.
Karabağ -Dünü, Bugünü, Yarını- başlıklı kitap, Prof. Dr. Okan Yeşilot ve Dr. Bihter Gürışık Köksal’ın editörlüğünde, Türkiye ve Azerbaycan’dan Karabağ konusunda uzman akademisyenlerin yazdığı güncel makalelerden oluşuyor. Kitapta; Karabağ’ın tarihi, Osmanlı Dönemi’nde Karabağ, Karabağ’ın Rusya tarafından işgali, bölgenin demografik yapısının değiştirilmesi, Ermenilerin bölgede iskân edilmesi, SSCB Dönemi’nde Karabağ, bölgedeki Ermeni terör hareketleri, II. Karabağ Savaşı, Türkiye’nin, Rusya’nın, İran’ın ve Türk Dünyasının Karabağ siyaseti, AGİT Minsk Grubunun Dağlık Karabağ sorunundaki rolü, II. Karabağ Savaşı’nın sonuçları ve gelecek senaryoları, işgal döneminde Karabağ’da Ermeni vandalizmi ve uluslararası alanda Ermeni propagandası gibi konular ele alınıyor. Tarihi hadiseler ve şahsiyetler ile güncel gelişmelerin bir arada değerlendirildiği bu çalışmayla birlikte Karabağ’da yaşananları daha iyi anlayabilecek ve bölgeyi daha yakından tanıyacaksınız.
