Yazar:
Weysel Tirpan
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
168
Basım Tarihi:
2016
Yayınevi:
Avesta Yayınları
ISBN:
9786059082730
Ülke:
Türkiye
Dil:
Kürtçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Dema min nû pirtûkê da destê xwe min ji xwere got bixwînim nexwînim hewceyî xwendina vê pirtûkê dike gelo (mamoste nebihîze welleh wê nifiran bike) lê piştî min hevoka pêşî
"Me bo hebûnê şer kir.
Baş e, evqas jiyanên ku qediyane, çi ne?
Ez di bin bandora hevokê de mam min fehm kir kū divê kû pirtûk bê xwendin
Lîlav di zimanê kurdî de tê wateya ava ku ji helandina berfê dertê, yanî ava biharê ya zelal û hênik. Nivîskar ev nav ne tenê wekî navekî fîzîkî, lê wekî metaforekê bi kar aniye. Çîrokên di pirtûkê de mîna lîlavê ne; carinan sar û cemidî ne (ji ber rastiyên jiyanê yên giran), carinan jî wekî mizgîniya biharê hênikahî û hêviyê didin dilê mirov.
Nivîskar vê pirtûkê de şêwazeke gelekî kurt, fersendî (mînîmalîst) û helbestî bi kar tîne. Çîrokên wî dirêj nabin; bi çend hevokan an bi rûpelekê dikare cîhaneke mezin bide avakirin. Ev yek di diyalogên pirtûkê de jî xwe dide nîşandan. Wekî ku di pişt pirtûkê de jî tê gotin, dema ku jê tê pirsîn "Çima helbest û çîrokên xwe wisa kin kin dinivîsî?", ew dibêje: "Mirin li ber deriyê me teva ye. Ez naxwazim yek helbest û çîrok jî di nîvî de bimîne." Ev bersiv bi xwe jixwe felsefeya pirtûkê û leza jiyanê ya di nav sînorên mirinê de nîşan dide.
Zimanê pirtûkê kurdiyeke şirîn, herikbar û zelal e. Nivîskar ferhengoka deverê (Batman û derdora wê) û rîtma zimanê axaftinê pir baş di nav hunera çîrokê de bikaranîye
Pirtûk rasterast ji dilê civakê û jiyana rojane pêk tê Di pirtûkê de mirov rastî gelek mijaran tê
Evîn û Hesret Têkiliyên di navbera mirovan de, evînên ku di nîvî de mane û hesreta demên berê.
Şer, Wendabûn û Êş Bandora şer û rewşa psîkolojîk a li ser civakê, trawmayên ku mirov di jiyana rojane de dikişînin.
Rastiya Jiyana Bajêe Hevrikiya mirovê nûjen a bi bajêr re, tenêbûn û hewldana hebûnê .
Karakterên pirtûkê ne
Lilava "zexel"a weysel tirpan
Niha di dest min de pirtûkek ku tiştinên ji temmamê jiyanê di naveroka xwe de dihebîne heye. Mîna ku nivîskarê vê pirtûkê di çîrokek xwe de behs dike ;
-Ez li pirtûkek digerim.
– Yeka çawa?
– Bila tê de evîn hebe,şer hebe,kuştin hebe,îxanet hebe, jin hebe, dawet hebe,zilamekî qeşeng hebe,desmal di dest de bila bibe sergovend tew,tew,tew,kî zava, kî paşa …
-Belê. Qasekî bisekine, ezê binivîsim û bînim…
Erê erê behsa “Lîlav ” a Weysel Tirpan dikim bi rastî jî wî wê pirtûka ku xwendevan xwestiye nivîsandiye û hanîye, tê de her tiştê jiyanê heye.
Pirtûk di sala 2016 an de ji weşanên avestayê derçûye,ji 148 çîrokan pêk tê. Bi piranî çîrokên li min bandor kirin çîrokên xerîbîyê bûn,çîrokên nîvcomayî,û çîrokên ji welatê xwe dûr ketî bûn.
Dema min ev pirtûk xwend bi hin çîrokan keniyam min nexwest çîrok biqede,bi hin çîrokan giriyam û min şikir kir ku çîrok ewqas kurt in. Pirtûk qediya lê naverokên wê di hişê min de govendê digirin. Gav min dikenînin,gav min xemgîn dikin lê tim û tim min didin ramandin. Erê erê,lehengên vê pirtûkê em in, nas û dostên me ne û yên ji me dûrketî ne.
Weysel tirpan bi vê berhema xwe bûye mînakek ji bo edebiyata cihanê çimkî kurteçîrokên wî pir kurt in hetta pirên wan ji yek hevokek pêk tê. Nizanim, belbî mîna ku dîsa nivîskar di çîrokek xwe de gotiye,ji tirsa mirinê ye ku wisa kurt nivîsandiye.
Lê çîrokek wî heye ji xeynî sernavê wê tu tiştek nîn e lê peyamek pir watedar tê de heye. Navê çîrokê “zexel” e nivîskar ji xeynê vê peyvê tu tişt nenivîsiye,yanê bi peyvek behsa çîroka temmamê zexeliyan dike. Belbî jî westindin e ew, lê ji bo min pir watedar bû.
Tirpan tenê bi nivîsa vê peyvê dixwaze bi xwendevan bide nîşan ku zexelî ev e tiralî ew e ku mirov naxwaze/nikare tu tişt bike.
Gelo ew tiştê ku vê jiyanê bi me dide jiyandin ango me
Roniya Çavê Edebiyatê: Çîroka Mînîmal
"Cama paca min hejiya, ji gurmîniya xûnavê ku ji pela şîn ket ser axa şil."
Merheba. We niha çîrokek xwend. Belê belê çîrok. Erê wîîî, ji hevokekî pêk tê. Ma nabe? Çima fîl jî difirin?! :)
Di serdema teknolojî, takekesî û lezgînîyê da her tişt bi bayê bezê diqewime, belav dibe û bi heman bezê tê jibîrkirin. Saet heman saet e, lê dem têra kesî nake. Ti tişt nîn e ku li ber vî bayî nekeve, her wiha edebiyat jî; lewra wextê kesî tune ye ku rûnê, nivîsên dûdirêj bixwîne. Wek tê zanîn, ji nûjenîyê alternatîfên cihêreng dizên, edebiyata me jî serê xwe danî, jê ra alternatîfeke qerqaş bû: çîroka mînîmal.
Çîroka mînîmal di dawiya sedsala bîstan da derketiye û di nav demeke kurt da li edebiyata cîhanê (têgeheke derew) belav bûye. Nivîskarên wek Edgar Allan Poe, Alice Munro, Julio Cortazar, Flannery O'Connor û hwd. ku her yek ji wan bi kurteçîrokên xwe va têne zanîn, serê xwe zêdetir bi çîroka mînîmal va êşandine. Ev cureya çîrokê dibe ku ji hevokekî jî pêk bê (wek me li jorê jî nîşan da), dibe ku rûpelekî tije bike, lêbelê ti armanca wê tune ye ji bo xwîneran. Ne dixwaze şîretan li me bike, ne dixwaze behsa rêzebûyeran bike, ne serî heye ne jî binî :) ew rasterast dixwaze bi herî kêm peyvan ve gelek tiştan ji me ra vebêje, tesîreke tîr li ser me bihêle; wextê me negire lê me ji xwendinê jî bêpar nehêle.
Dibe ku ji we hin kes bibêjin em çima nabêjin kurteçîrok, mînîmal çi ye îjaa filan bêvan. Kurteçîrok bi xwe teqabilê "short story" dike, lê tişta ku em behs dikin "short-short story" ye, ango ji kurteçîrokê jî kurtetir, çîroka herî kurt e.
Ev berhema li ber destê me jî mînaka vê cureyê ye, bi temamî ji çîrokên mînîmal pêk tê; çîrokên ku ji yek hevokekî pêk tên jî hene, yên ji rûpelekî zêdetir jî. Her çiqas ez çîrokên tê da zêde serkeftî nebînim jî, ev berhem ked e, ceribandin e,
