Apollon mitolojisi ile feminist kuram bağlamında Türk tiyatrosunda güçlü kadın temsilleri arasında kurulan ilişki, ilk bakışta karşıtlık üzerinden ilerliyor gibi görünse de, aslında derin yapısal benzerlikler barındırır. Apollon, mitolojide akıl, düzen, ölçü, ışık ve kehanetle özdeşleştirilen bir figür olarak, ataerkil sistemin rasyonel ve norm koyucu yönünü temsil eder. Bu yönüyle Apollon, sadece bir tanrı değil; aynı zamanda erkek egemen söylemin kültürel ve estetik kodlarını şekillendiren simgesel bir merkezdir. Feminist tiyatro ise tam da bu merkezileşmiş otoriteyi sorgulayan ve dönüştürmeye çalışan bir anlatı alanı olarak ortaya çıkar. Apollon’un temsil ettiği düzen ve ölçü anlayışı, tarihsel olarak kadın bedeninin, sesinin ve varlığının sınırlandırılmasıyla paralel ilerler. Mitolojik anlatılarda kadın figürler çoğunlukla Apollon’un bakışıyla tanımlanır; onun arzusunun nesnesi ya da onun düzeninin dışında kaldıklarında cezalandırılan varlıklar olarak konumlandırılır. Bu durum, feminist tiyatronun eleştirdiği ataerkil söylemle doğrudan örtüşür. Türk tiyatrosunda güçlü kadın karakterlerin sahneye çıkışı da benzer bir karşı duruşu içerir: kadınlar artık tanımlanan değil, kendini tanımlayan öznelere dönüşür. Öte yandan Apollon’un ışık ve hakikatle kurduğu ilişki, feminist dramaturjide “görünür kılma” pratiğiyle benzeşir. Feminist tiyatro, bastırılmış kadın deneyimlerini sahneye taşıyarak onları görünür kılar ve bu anlamda Apollon’un hakikati açığa çıkarma işlevini tersine çevirerek yeniden üretir. Ancak burada önemli bir fark vardır: Apollon’un hakikati tekil ve otoriterdir; oysa feminist tiyatro çoğul, parçalı ve deneyime dayalı hakikatler sunar. Bu noktada benzerlik, işlevsel düzeyde kalırken; içerik ve ideoloji bakımından ayrışma belirginleşir. Ayrıca Apollon’un

MitolojiYaşar Kalafat · Berikan Yayınları · 20188 okunma

Reklam

Yazar Hakkında

Yaşar KalafatYazar · 41 kitap

İlk ve orta tahsilini 1939 yılında dünyaya geldiği Kars'da, Yüksek tahsilini 1961 - 1962 yıllarında mezun olduğu Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde zooteknist olarak yaptı. 1986-1987 Güz döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden fark derslerini vererek mezun oldu. 1987 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünden Yakın Çağ Tarihinden "Şeyh Sait" konulu 1989 yılında Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde Halk Edebiyatından "Doğu Anadolu'da Eski Türk İnançlarının İzleri" konulu ve 1991 yılında Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dinler Tarihi'nden "Kuzey Azerbaycan Doğu Anadolu ve Kuzey Irak'da eski Türk Dini İzleri, Dini Folklorik Tabakalaşma" konulu mastırlar yaptı. 1992 yılında Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı'ndan "Şark Meselesi Işığında Şeyh Sait Olayı, Karakteri, Dönemindeki İç ve Dış Olaylar" konulu çalışması ile bilim doktoru ünvanını aldı. 2002 yılında KPSA (Kazakistan)nın Fahri doktoru oldu. Irak, İran, Suriye, Türkmenistan, Tacikistan Afganistan, Özbekistan, Karakalpakistan, Kırgızistan, Kazakistan, Nahçıvan, Azerbaycan, Gürcistan, Karaçay-Çerkez, Oseya, Acaristan, Kabartay-Balkar, Dağıstan,Ukrayna, Kırım, Çuvaşistan, Tataristan, Başkurdistan,Altay, Hakasya,Yunanistan, Romanya, Makedonya, Sırbistan, Dağıstan, Bulgaristan, Moldovya, Gagauzeli, Kıbrıs, Dağlık Altay gibi Türk Bölgelerinde, Suudi Arabistan'da Almanya, Belçika, Avusturya, Norveç, İsveç, Hollanda bulundu ve buralarda alanında yaptığı çalışmaları sürdürmektedir. Başbakanlıktan emekli olduktan sonra ASAM'da Kafkasya Araştırmaları Masası Başkanı ve Yönetim Kurulu üyesi olarak çalışmıştır. İLESAM, Folklor Araştırmaları Kurumu, Dinler Tarihi Derneği üyesidir. Avrasya, Alanız, Stratejik Analiz, Avrasya Dosyası, Jeopolitik Gündem gibi yayınların Yayın Kurulunda görev almıştır.